Gebelik Haftası Hesaplama

Son adet tarihinize göre gebelik haftanızı, içinde bulunduğunuz trimesteri ve tahmini doğum tarihinizi öğrenin.

Gebelik dönemleri — ay ve hafta etiketli karın görüntüleri
—
Gebelik haftası

Gebelik Haftası Nasıl Hesaplanır?

Gebelik, son adet kanamasının ilk gününden (SAT) itibaren sayılır. Bu nedenle "gebe kaldığınız tarih" ile "gebelik haftası" arasında yaklaşık iki haftalık fark vardır. Naegele kuralına göre tahmini doğum tarihi son adet tarihine 280 gün (40 hafta) eklenerek bulunur.

Trimesterler

  • 1. Trimester: 1. – 13. hafta (organogenez dönemi)
  • 2. Trimester: 14. – 27. hafta (gelişim ve büyüme)
  • 3. Trimester: 28. – 40. hafta (doğum hazırlığı)

İlk Muayene Ne Zaman?

Adet gecikmesi ve pozitif gebelik testi sonrasında kadın hastalıkları ve doğum (jinekoloji) uzmanına başvurmalısınız. İlk muayene genellikle 6.–8. gebelik haftalarında yapılır.

Önemli: Bu hesaplama Naegele kuralına dayalı bir tahmindir. Düzensiz adet gören, gebe kalma tarihi belirsiz olanlar ve riskli gebelikler için ultrason ile haftalama gereklidir. Kesin değerlendirme için kadın doğum uzmanı takibi şarttır.

Trimester Dönemleri ve Gelişim Aşamaları

Gebelik üç trimestere ayrılır; her dönem fetal gelişim açısından farklı önem taşır:

  • 1. Trimester (1-13. hafta): Organogenez dönemi — kalp, beyin, omurilik, organlar şekillenir. Düşük riski en yüksek dönem (%10-15). İlaç ve teratojen maruziyetine en hassas zaman. NIPT (cell-free DNA, 10. hafta sonrası), 1. trimester taraması (PAPP-A + free β-hCG + ense saydamlığı NT — 11-13+6. hafta).
  • 2. Trimester (14-27. hafta): Fetus hareketi anneye hissettirilir (16-22. hafta). Detaylı USG (anomali taraması — 20-22. hafta), maternal serum üçlü/dörtlü test (15-20. hafta), gestasyonel diyabet için OGTT (24-28. hafta).
  • 3. Trimester (28-40+. hafta): Fetus ağırlığı hızla artar (1 → 3.5 kg). Term gebelik = 37-42. hafta. NST (non-stress test) ve biyofizik profil takibi; preeklampsi izlemi (proteinüri, tansiyon).

Tahmini Doğum Tarihi Nasıl Belirlenir?

EDD (Estimated Due Date) hesaplaması için 4 ana yöntem vardır:

  1. Naegele kuralı (1812): Son adet tarihine 280 gün eklenir (LMP + 9 ay + 7 gün). 28 gün düzenli adet siklusu olanlar için doğrudur. Bu hesaplayıcının kullandığı yöntem.
  2. 1. trimester USG (CRL ölçümü): En doğru yöntem. 7-12. hafta arasında "crown-rump length" (baş-popo mesafesi) ile haftalama yapılır; ± 5 gün hata payı. ACOG, 1. trimester USG ile LMP arasında 7 günden fazla fark varsa USG'nin tercih edilmesini önerir.
  3. Konsepsiyon tarihi (IVF/IUI): Embriyo transfer tarihi biliniyorsa: 5-günlük blastokist transferi + 261 gün = doğum tarihi.
  4. Fundus yüksekliği: 20. hafta sonrası simfize üst kenarı ile fundus arası mesafe (cm) ≈ gebelik haftası (± 2 hafta hata).

Gebelikte Kritik Tarama ve Tetkikler

T.C. Sağlık Bakanlığı Gebelik İzlem Programı ve ACOG/RCOG kılavuzlarına göre standart takvim:

  • 6-10. hafta: İlk muayene — gebelik USG, kan grubu, tam kan sayımı, TSH, idrar, HBsAg, HIV, sifiliz, rubella IgG.
  • 11-13+6. hafta: Birinci trimester USG (NT, NB), PAPP-A + free β-hCG (kombine test). Yüksek riskte NIPT veya CVS önerilir.
  • 14-20. hafta: Üçlü/dörtlü test (AFP + hCG + uE3 ± inhibin A). Yüksek riskte amniyosentez (16-18. hafta).
  • 20-22. hafta: Detaylı anomali USG (fetal anatomy scan) — yapısal anomalilerin %75-95'i tespit edilir.
  • 24-28. hafta: OGTT (75 g, 2 saat) — gestasyonel diyabet taraması. Anti-D Ig profilaksisi (Rh negatif annede 28. hafta).
  • 28. hafta+: 4 haftada bir kontrol; biyometri USG (fetal ağırlık tahmini), tansiyon-proteinüri.
  • 35-37. hafta: Grup B Streptokok (GBS) sürüntüsü.
  • 37+. hafta: Haftada bir muayene; NST (32. hafta+ riskli gebelik).

Gebelikte Beslenme ve Kilo Alımı

Gebelik öncesi VKİ'ye göre IOM 2009 önerisi:

Gebelik öncesi VKİ Önerilen toplam kilo alımı
< 18.5 (zayıf)12.5 – 18 kg
18.5 – 24.9 (normal)11.5 – 16 kg
25 – 29.9 (fazla kilolu)7 – 11.5 kg
≥ 30 (obez)5 – 9 kg

Önerilen takviyeler: folik asit 400-800 mcg/gün (gebelik öncesi 3 aydan itibaren ve 1. trimester boyunca), D vitamini 600-2000 IU/gün, iyot 250 mcg/gün, demir 27 mg/gün (2. trimester sonrası, anemi varsa daha yüksek). Kaçınılması gerekenler: çiğ et/balık (Listeria, Toksoplazma), kuş eti/yumurta (Salmonella), pastörize edilmemiş süt ürünleri, yüksek civa içeren balıklar (köpek balığı, kılıç), alkol (her miktar zararlı — FAS riski), sigara/elektronik sigara, B vitamini takviyesi hariç çok yüksek doz A vitamini (> 10,000 IU teratojenik).

Sıkça Sorulan Sorular

Adet tarihimi bilmiyorsam haftamı nasıl öğrenirim?

İlk trimester USG (özellikle 7-12. hafta CRL) en doğru yöntemdir; ± 5 gün hata payı vardır. 12. haftadan sonra biparietal çap (BPD) ve femur uzunluğu (FL) kullanılır, ancak doğruluk azalır (± 7-14 gün). Hastane veya tıp merkezinde transvajinal USG bu hesabı dakikalar içinde yapar.

Düzensiz adet görüyorum, Naegele kuralı geçerli mi?

Hayır. Naegele 28 günlük düzenli siklus varsayar. PKOS, ovulasyon bozukluğu, emzirme dönemi veya doğum kontrol kullanımı sonrası ilk adet gibi durumlarda haftalama yalnızca USG ile doğrulanmalıdır.

Gebeliğim kaç haftada riskli sayılır?

Term: 37+0 – 42+0. Pretem doğum: < 37+0 hafta (erken pretem < 28, çok erken pretem < 32). Post-term: ≥ 42+0 — pretermolojik induksiyon önerilir (kanıt: amnion mayi azalması, makrozomi, plasenta yetmezliği riski). 41. hafta sonrası NST + USG biyofizik profil takibi şarttır.

İlk muayeneyi kaç haftada yaptırmalıyım?

Adet gecikmesi ve pozitif idrar/kan β-hCG sonrasında en erken 6-8. hafta arasında ilk USG yapılır. Bu sırada gebelik kesesi, yolk sac ve fetal kalp atımı görüntülenir. T.C. Sağlık Bakanlığı 4 standart antenatal muayene önerir (1. trimester, 18-24, 30-32, 36-38. haftalar); ACOG ise 14 muayene düzeni önerir.

Tahmini doğum tarihinde mi doğum olur?

EDD bir tahmindir. Yalnızca %4-5 oranında "tam" o gün doğum gerçekleşir. %80 oranında EDD'nin ± 2 haftası içinde, %90 ± 3 hafta içinde doğum olur. Türkiye'de 2024 verilerine göre ortalama doğum süresi 39 hafta + 3 gündür.

Kaynaklar