Mamografi

Meme dokusunun düşük dozlu X-ışını ile görüntülendiği, meme kanseri taraması ve tanısında altın standart kabul edilen yöntemdir.

Branş: Radyoloji Süre: 15-20 dakika Anestezi: Gerekmez İyileşme: Çekim sonrası günlük yaşama hemen dönülür

Mamografi Nedir?

Mamografi, meme dokusunun özel düşük dozlu X-ışını cihazıyla görüntülendiği, meme kanseri erken tanısında altın standart radyolojik incelemedir. Henüz ele gelmeyen 2-3 mm boyutundaki tümörleri ve mikrokalsifikasyonları saptayabilir.

Dünya Sağlık Örgütü (WHO) ve T.C. Sağlık Bakanlığı, 40-69 yaş arası kadınlarda 2 yılda bir tarama mamografisi önermektedir. Aile öyküsü veya BRCA mutasyonu olan yüksek riskli grupta 30 yaş itibarıyla MR ile birlikte yıllık takip yapılır.

Modern dijital mamografi (FFDM) ve tomosentez (3D mamografi) cihazları daha düşük doz, daha yüksek hassasiyet ve daha az tekrar çekim sağlar. Tomosentez özellikle yoğun memelerde lezyon tespitini iyileştirir.

Nasıl Yapılır?

Hasta belden yukarısı çıplak şekilde mamografi cihazının önünde ayakta durur. Meme, iki şeffaf plaka arasına yerleştirilir ve görüntü kalitesi için kompresyon uygulanır.

  1. Pozisyonlama: Teknisyen memeyi cihaz platformuna yerleştirir.
  2. Kompresyon: Üst plaka 4-5 saniye boyunca memeyi sıkıştırır; doku homojen yayılır.
  3. Çekim: Her iki memeden kraniokaudal (CC) ve mediolateral oblik (MLO) olmak üzere 4 standart görüntü alınır.
  4. Ek görüntüler: Spot kompresyon, magnifikasyon veya tomosentez kesitleri gerekirse eklenir.
  5. Değerlendirme: Radyolog görüntüleri inceler, BI-RADS sınıflamasıyla raporlar.

İşlem toplam 15-20 dakikadır; kompresyon sırasında hafif rahatsızlık hissedilebilir ancak ağrı kısa sürelidir.

Kimler İçin Uygundur?

  • 40 yaş üstü tüm kadınlar (2 yılda bir tarama)
  • Aile öyküsü olan, BRCA1/2 mutasyonu taşıyıcısı kadınlar (30+ yaş, yıllık)
  • Memede ele gelen kitle, sertlik veya asimetri olanlar
  • Meme başı akıntısı, içe çekilme, deri değişikliği yaşayanlar
  • Daha önce meme kanseri geçirmiş ve takipte olan hastalar
  • Meme protezi olan kadınlar (özel pozisyonlu mamografi)
  • Hormon replasman tedavisi (HRT) alan kadınlar

İşlem Öncesi Hazırlık

  • Çekim için adetin bitiminden sonraki 7-10. günü tercih edin (meme daha az hassas)
  • Mamografi sabahı koltuk altı ve memeye deodorant, pudra, krem sürmeyin
  • İki parçalı kıyafet giyin; üst kısmı çıkarmanız gerekir
  • Takı ve aksesuarlarınızı evde bırakın
  • Önceki mamografi ve USG görüntülerinizi mutlaka getirin
  • Gebelik şüphesi varsa çekimden önce bildirin
  • Meme implantı, geçirilmiş operasyon ve biyopsi öykünüzü paylaşın

İyileşme Süreci

Mamografi sonrası hiçbir iyileşme süreci gerekmez; hasta hemen giyinip ayrılır. Kompresyon sonrası hafif duyarlılık veya morarma görülebilir, 1-2 günde geçer.

Sonuçlar genellikle 2-3 iş günü içinde BI-RADS 0-6 sınıflamasıyla raporlanır. BI-RADS 0 ek görüntüleme, BI-RADS 3 kısa aralıklı takip (6 ay), BI-RADS 4-5 biyopsi gerektirir.

Tarama mamografisinde bulgu yoksa 2 yıl sonra rutin tekrarı önerilir. Yoğun meme dokusu olan kadınlarda tamamlayıcı meme USG'si ile değerlendirme yaygındır.

Riskler ve Komplikasyonlar

  • Düşük doz radyasyon: tek mamografi yaklaşık 0,4 mSv (doğal fon ~7 hafta)
  • Kompresyona bağlı geçici ağrı ve hassasiyet
  • Yalancı pozitif sonuçlar: gereksiz biyopsi ve anksiyete
  • Yalancı negatif sonuçlar: yoğun memede lezyon gözden kaçabilir
  • Aşırı tanı (overdiagnosis): klinik öneme ulaşmayacak DCIS'lerin tespiti
  • Gebelik ve emzirme döneminde mamografi tercih edilmez (USG önerilir)

Fiyat Aralığı & Sigorta

T.C. Sağlık Bakanlığı KETEM (Kanser Erken Teşhis Tarama ve Eğitim Merkezi) ünitelerinde 40-69 yaş kadınlara ücretsiz tarama mamografisi uygulanmaktadır. SGK kapsamında sevkli mamografi devlet ve özel anlaşmalı kuruluşlarda ücretsizdir. Özel merkezlerde dijital mamografi 1.500-3.500 TL, 3D tomosentez 2.500-5.000 TL aralığındadır. Tamamlayıcı sağlık sigortaları çoğunlukla karşılar.

Hekim Seçimi: Mamografi için karar verirken mutlaka Radyoloji uzman hekim değerlendirmesi alın. Hangi şehirde uzman bulacağınızı görmek için aşağıdaki şehir bağlantılarını kullanabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Mamografi kaç yaşında başlamalı?

T.C. Sağlık Bakanlığı 40-69 yaş arası 2 yılda bir mamografi önerir. Aile öyküsü veya BRCA mutasyonu olanlarda 30 yaşında başlanır.

Mamografi ağrılı mı?

Kompresyon sırasında 4-5 saniyelik basınç hissi olur; ağrı kısa sürelidir. Adet sonrası 7-10. gün çekim daha az rahatsızlık verir.

Yoğun memesi olanlarda mamografi yeterli mi?

Yoğun memede mamografinin duyarlılığı azalır; bu durumda <strong>meme USG</strong> veya tomosentez tamamlayıcı olarak kullanılır.

Mamografi kanser yapar mı?

Tek mamografi dozu çok düşüktür (0,4 mSv). Erken tanının sağladığı yarar, radyasyon riskinden çok daha büyüktür.

Protez varsa mamografi çekilebilir mi?

Evet. Eklund tekniği ile protez geriye itilir, meme dokusu görüntülenir. Yine de USG ve MR ile desteklenir.

BI-RADS 3 ne demek?

BI-RADS 3 'olasılıkla benign' anlamına gelir; %2'den az kanser olasılığı vardır. Genellikle 6 ay sonra takip mamografisi/USG önerilir.

Kaynaklar

  1. American College of Radiology (ACR) BI-RADS Atlas
  2. T.C. Sağlık Bakanlığı KETEM Programı
  3. World Health Organization - Breast Cancer Screening
  4. Türk Radyoloji Derneği Meme Görüntüleme Kılavuzu

Şehirlere Göre Uzman Hekimler

Türkiye'nin büyük şehirlerinde Mamografi yapan hekimleri görüntüleyin: