Katarakt Ameliyatı (Fako)

Bulanıklaşan göz merceğinin fakoemülsifikasyon yöntemiyle çıkarılıp yapay göz içi mercek (IOL) yerleştirildiği, dünyada en sık uygulanan göz cerrahisidir.

Branş: Göz Hastalıkları Süre: 15-30 dakika (tek göz) Anestezi: Topikal (damla) anestezi; nadiren peribulber/retrobulber blok İyileşme: 24-48 saatte günlük yaşama dönüş; tam görme stabilizasyonu 4-6 hafta

Katarakt Ameliyatı (Fako) Nedir?

Katarakt, gözün doğal merceğinin yaşlanmaya bağlı olarak bulanıklaşması sonucu görme kaybına yol açan bir hastalıktır. Fakoemülsifikasyon (Fako) yöntemiyle yapılan modern katarakt ameliyatında, bulanık mercek ultrason enerjisiyle parçalanıp aspire edilir ve yerine göz içi mercek (IOL - intraoküler lens) yerleştirilir.

Günümüzde mikrocerrahi tekniklerle 2,2-2,8 mm'lik küçük kesilerle yapılan ameliyat, dünyada en sık uygulanan göz cerrahisidir. İyileşme hızlıdır ve hastaların %95'inden fazlasında belirgin görme artışı sağlanır.

IOL seçenekleri arasında monofokal, torik (astigmatlı), multifokal, EDOF (genişletilmiş odaklı), trifokal premium lensler bulunur. Premium lensler hem uzak hem yakın görmeyi sağlayarak gözlük bağımlılığını azaltır.

Nasıl Yapılır?

Ameliyat öncesi göze damla anestezi uygulanır; hasta uyanıktır ancak ağrı hissetmez. Steril örtü ile gözün etrafı kapatılır, kapaklar açık tutulur.

  1. İnsizyon: Korneadan 2,2-2,8 mm'lik küçük tünel kesiler yapılır.
  2. Kapsüloreksis: Mercek kapsülünün ön yüzünde dairesel açıklık oluşturulur.
  3. Hidrodiseksiyon: Kortikal tabaka serum ile ayrıştırılır.
  4. Fakoemülsifikasyon: Ultrason probu ile sert nükleus parçalanıp aspire edilir.
  5. IOL implantasyonu: Katlanabilir mercek enjektörle kapsül torbasına yerleştirilir.
  6. Kapatma: Kesiler sutursuz, kendiliğinden kapanır; antibiyotik damla damlatılır.

İşlem 15-30 dakika sürer; hasta aynı gün taburcu olur, ertesi gün kontrol muayenesine çağrılır.

Kimler İçin Uygundur?

  • Bulanık, sisli görme, gece araba kullanmada güçlük yaşayanlar
  • Renklerin sarımsı/soluk görünmesinden şikâyetçi olanlar
  • Sık gözlük numarası değişen 60+ yaş bireyler
  • Diyabete bağlı erken katarakt gelişmiş hastalar
  • Travma sonrası katarakt gelişen genç hastalar
  • Konjenital (doğuştan) katarakt tanılı bebek ve çocuklar
  • Görmenin günlük yaşamı ciddi etkilediği tüm yaş grupları

İşlem Öncesi Hazırlık

  • Ameliyat öncesi göz biyometrisi (IOL Master) ile lens gücü hesaplanır
  • Son 6 saat aç kalın; kullandığınız ilaçları doktorunuza bildirin
  • Kan sulandırıcı (warfarin, aspirin) kullanımı için kardiyologla görüşülür
  • Diyabetiniz varsa kan şekerinizi regüle ediniz
  • Ameliyat günü makyaj, parfüm, krem kullanmayın
  • Yanınızda eve dönüşte size eşlik edecek bir refakatçi bulundurun
  • Premium IOL tercihi için tipik aktivitelerinizi (okuma, sürüş) hekiminizle paylaşın

İyileşme Süreci

Ameliyatın ertesi günü ilk kontrol yapılır; göz kapağı kapatılan koruyucu ilk gece korunur. Görme 24-48 saatte belirgin şekilde berraklaşır; tam stabilizasyon 4-6 hafta sürer.

İlk hafta antibiyotik ve steroid içeren damlalar günde 4-6 kez kullanılır; ilerleyen haftalarda doz azaltılır. Göze elle bastırmamak, ovuşturmamak ve yıkamamak çok önemlidir.

İlk 7 günde banyo, havuz, deniz önerilmez; spor, ağır kaldırma 2-3 hafta kısıtlanır. Araç kullanımı görme stabilize olduktan sonra (genellikle 3-7 gün) güvenlidir. Premium IOL'da beyin adaptasyonu 1-3 ay sürebilir; gece halo/glare görülebilir.

Riskler ve Komplikasyonlar

  • Endoftalmi (gözün iç enfeksiyonu): %0,05-0,1 sıklıkta, ciddi komplikasyon
  • Arka kapsül opasifikasyonu (sekonder katarakt): %20-30, YAG lazerle açılır
  • Maküla ödemi (Irvine-Gass sendromu): geç dönem görme kaybı
  • Retina dekolmanı: özellikle yüksek miyoplarda artmış risk
  • IOL desantralizasyonu veya dislokasyonu
  • Refraktif sürpriz: hedef refraksiyondan sapma
  • Premium IOL'da disforik fenomen (halo, glare, starbursts)

Fiyat Aralığı & Sigorta

SGK kapsamında monofokal IOL'lu standart katarakt ameliyatı ücretsizdir; sevkli devlet ve anlaşmalı özel hastanelerde uygulanır. Premium lensler (torik, multifokal, trifokal, EDOF) SGK kapsamında değildir; fark ücreti hasta tarafından karşılanır. 2026 fiyatlarıyla premium IOL'lu ameliyat tek göz 35.000-90.000 TL aralığındadır. Tamamlayıcı sağlık sigortaları çoğu poliçede karşılar.

Hekim Seçimi: Katarakt Ameliyatı (Fako) için karar verirken mutlaka Göz Hastalıkları uzman hekim değerlendirmesi alın. Hangi şehirde uzman bulacağınızı görmek için aşağıdaki şehir bağlantılarını kullanabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Katarakt ameliyatı ağrılı mı?

Hayır. Damla anestezi ile göz tamamen uyuşturulur; ameliyat sırasında ağrı hissetmezsiniz. Hafif basınç ve ışık hissi normaldir.

İki gözü aynı anda ameliyat edebilir miyiz?

Genellikle önce bir göz, 1-4 hafta sonra diğer göz ameliyat edilir. Bu, olası komplikasyon ve refraksiyon ayarlaması için güvenli yaklaşımdır.

Premium lens herkese uygun mu?

Premium IOL, sağlıklı retina ve kornea gerektirir. Yaşa bağlı maküla dejenerasyonu, glokom veya kuru göz hastalığı olanlarda monofokal tercih edilir.

Ameliyattan kaç gün sonra çalışmaya başlayabilirim?

Masa başı işlere 2-3 gün, fiziksel işlere 1-2 hafta sonra dönülebilir. Tozlu, kimyasal ortamlarda çalışıyorsanız hekim onayı şarttır.

Katarakt yeniden oluşur mu?

Ameliyatla çıkarılan mercek geri gelmez. Ancak arka kapsülde sekonder katarakt %20-30 oranında gelişebilir; YAG lazerle 5 dakikalık girişimle açılır.

Lazerli (FLACS) katarakt ile fako arasında fark var mı?

Femtosaniye lazer destekli FLACS, kapsüloreksis ve nükleus fragmantasyonunu lazerle yapar. Çok benzer sonuçlar verir ancak maliyeti yüksektir; rutin önerilmez.

Kaynaklar

  1. American Academy of Ophthalmology (AAO) - Cataract Surgery
  2. European Society of Cataract and Refractive Surgeons (ESCRS)
  3. Türk Oftalmoloji Derneği Katarakt Cerrahisi Kılavuzu
  4. NICE Guidelines - Cataract Surgery NG77

Şehirlere Göre Uzman Hekimler

Türkiye'nin büyük şehirlerinde Katarakt Ameliyatı (Fako) yapan hekimleri görüntüleyin: