Tansiyon Nedir?
Kan basıncı; kalbin pompaladığı kanın damar duvarına yaptığı basınçtır. Sistolik kalp kasıldığında, diastolik kalp gevşediğinde ölçülür ve mmHg ile ifade edilir. Yüksek tansiyon (hipertansiyon) inme, koroner arter hastalığı, böbrek yetmezliği ve göz tutulumu gibi ciddi komplikasyonların 1 numaralı önlenebilir nedenidir.
AHA 2017 Sınıflandırması
| Kategori | Sistolik (mmHg) | Diastolik (mmHg) | |
|---|---|---|---|
| Normal | < 120 | ve | < 80 |
| Yüksek-Normal | 120 – 129 | ve | < 80 |
| Hipertansiyon Evre 1 | 130 – 139 | veya | 80 – 89 |
| Hipertansiyon Evre 2 | ≥ 140 | veya | ≥ 90 |
| Hipertansif Kriz | > 180 | ve/veya | > 120 |
ESC/ESH 2018 Sınıflandırması
| Kategori | Sistolik | Diastolik |
|---|---|---|
| Optimal | < 120 | < 80 |
| Normal | 120 – 129 | 80 – 84 |
| Yüksek-Normal | 130 – 139 | 85 – 89 |
| Grade 1 HT | 140 – 159 | 90 – 99 |
| Grade 2 HT | 160 – 179 | 100 – 109 |
| Grade 3 HT | ≥ 180 | ≥ 110 |
| İzole Sistolik HT | ≥ 140 | < 90 |
Hedef Tansiyon Değerleri
| Grup | Hedef (AHA/ESC) |
|---|---|
| Genel yetişkin (< 65 yaş) | < 130/80 mmHg |
| Yaşlı (≥ 65 yaş) | 130-139 / 70-79 mmHg |
| Diyabetli | < 130/80 mmHg |
| Kronik böbrek hastalığı | < 130/80 mmHg |
| Koroner arter hastalığı / İnme öyküsü | < 130/80 mmHg |
| Gebelik (kronik HT) | 110-140 / 80-85 mmHg |
Doğru Tansiyon Ölçümü
- Ölçümden 30 dk önce kafein, sigara ve egzersizden kaçının.
- Mesane boş olmalı; sırt destekli oturun, ayaklarınız yere değsin.
- 5 dakika dinlendikten sonra kolunuz kalp seviyesinde, manşon doğru boyutta olmalıdır.
- Manşon ölçüm sırasında giysi üzerine değil, çıplak kola sarılmalıdır.
- 1-2 dakika arayla 2 ölçüm yapın, ortalamayı alın.
- Sabah (uyandıktan sonra, ilaç öncesi) ve akşam (yemek öncesi) aynı saatlerde ev takibi tutun.
- İlk ölçümü her iki koldan yapın; 10 mmHg üzeri fark varsa yüksek olan kolu takip için kullanın.
Yüksek Tansiyon İçin Yaşam Tarzı Önerileri (DASH + ESC)
| Öneri | Beklenen sistolik düşüş |
|---|---|
| Kilo verme (her 1 kg) | ~1 mmHg |
| DASH diyeti (meyve, sebze, az yağlı süt) | 8-14 mmHg |
| Tuz kısıtlama (< 5 g/gün NaCl) | 2-8 mmHg |
| Haftada 150 dk orta tempolu egzersiz | 4-9 mmHg |
| Alkol kısıtlaması | 2-4 mmHg |
| Sigarayı bırakma | kardiyovasküler risk %25 ↓ |
Hipertansiyon İlaç Sınıfları (Kardiyoloji Onayıyla)
- ACE inhibitörleri (lizinopril, ramipril): Diyabet ve KKB'de ilk tercih.
- ARB (valsartan, losartan): ACE intoleransında alternatif.
- Kalsiyum kanal blokerleri (amlodipin): Yaşlı ve siyahi popülasyonda etkili.
- Tiazid diüretikleri (hidroklorotiazid, indapamid): İlk basamak, izole sistolik HT'de iyi.
- Beta blokerler (metoprolol, bisoprolol): KAH, kalp yetersizliği veya çarpıntı varsa.
Sıkça Sorulan Sorular
120/80 tansiyon normal mi?
AHA 2017'ye göre normal sınırın hemen üstü (yüksek-normal), ESC 2018'e göre "normal" kabul edilir. Genel sağlıklı kişide bir sorun değildir.
Hipertansiyon kaç değerde başlar?
AHA 2017: ≥130/80, ESC 2018: ≥140/90 mmHg. Farklı zamanlarda en az 2 ölçüm doğrulamalı; tek ölçümle tanı konmaz.
Yüksek tansiyon nasıl düşürülür?
Tuz kısıtlama (<5 g/gün), DASH/Akdeniz diyeti, kilo verme, haftada 150 dk egzersiz, alkol/sigara azaltma. İlaç gerekirse kardiyoloji başlar.
Tansiyon nasıl doğru ölçülür?
30 dk kafein-sigarayı bırakın, 5 dk oturun, manşon kalp seviyesinde olsun, 1-2 dk arayla 2 ölçüm yapın, ortalamayı alın. Sabah-akşam evde takip tutun.
Beyaz önlük hipertansiyonu nedir?
Klinikte yüksek, evde normal çıkan tansiyon. Toplumun %15-30'unda görülür. Tanı için 24 saatlik ABPM veya ev takibi gerekir.
Düşük tansiyon tehlikeli mi?
<90/60 mmHg hipotansiyondur. Sportif/genç ve semptomsuz ise sorun değil. Baş dönmesi, senkop varsa dehidratasyon, kanama, endokrin neden araştırılmalı.