COVID-19 ICD-10: U07.1

COVID-19 Nedir?

COVID-19, SARS-CoV-2 virüsünün neden olduğu bulaşıcı bir solunum yolu hastalığıdır. Aralık 2019'da ortaya çıkan ve pandemiye yol açan hastalık, asemptomatik seyirden ağır pnömoni ve çoklu organ yetmezliğine kadar geniş bir klinik tablo gösterir. Risk gruplarında ciddi seyir ve uzun COVID tablosu önem taşır.

Belirtileri

COVID-19 hastalarında en sık görülen belirtiler:

• Ateş ve titreme
• Kuru öksürük
• Boğaz ağrısı ve burun akıntısı
• Tat ve koku kaybı (anozmi, ageuzi)
• Nefes darlığı ve göğüste sıkışma
• Halsizlik, kas ve eklem ağrıları
• Baş ağrısı
• İshal, bulantı, kusma (özellikle çocuklarda)

Nedenleri ve Risk Faktörleri

• SARS-CoV-2 (Severe Acute Respiratory Syndrome Coronavirus 2)
• Damlacık ve aerosol yoluyla bulaşma
• Kontamine yüzeylerle temas (daha az önemli)
• Kapalı, kalabalık, havalandırılmamış ortamlar
• Aşısız veya bağışıklığı zayıflamış bireyler risk altında
• Yeni varyantların ortaya çıkışı (Alfa, Delta, Omicron alt tipleri)
• Komorbiditeler: Diyabet, obezite, kalp-akciğer hastalıkları, immün yetmezlik

Tanı

Tanı için altın standart nazofarengeal sürüntüden gerçek zamanlı RT-PCR testidir; yüksek duyarlılık ve özgüllüğe sahiptir. Hızlı antijen testleri (RAT) semptomatik dönemde yararlıdır ancak duyarlılığı PCR'den düşüktür. Serolojik testler (IgM/IgG) geçirilmiş enfeksiyon veya aşı yanıtı için kullanılır. Akciğer tutulumu şüphesinde toraks BT'de buzlu cam opasiteleri, periferik subplevral dağılım tipiktir. Laboratuvarda lenfopeni, yüksek D-dimer, ferritin, LDH ve CRP kötü prognoz göstergesidir. Oksijen satürasyonu (SpO2) takibi temel parametredir; <%94 ek oksijen, <%90 ileri tedavi düşündürür.

Tedavi Yöntemleri

• Hafif olgular: Evde izolasyon, semptomatik tedavi (parasetamol, bol sıvı, istirahat)
• Risk grubunda erken antiviral (semptom başlangıcının ilk 5 günü): Nirmatrelvir/ritonavir (Paxlovid) 300/100 mg 2x1, 5 gün
• Alternatif antiviral: Remdesivir 200 mg yükleme + 100 mg/gün, 3-5 gün IV
• Hospitalize hasta + hipoksi (SpO2 <%94): Deksametazon 6 mg/gün, 10 gün
• Hızlı kötüleşmede tosilizumab veya baricitinib (anti-IL-6, JAK inhibitörü)
• Yüksek riskli, aşısız hastalarda monoklonal antikor (varyanta göre etkinlik değişir)
• Tromboprofilaksi: Düşük molekül ağırlıklı heparin (yatan hastalarda standart)
• Şiddetli hipoksemide yüksek akımlı nazal oksijen, noninvaziv ventilasyon, entübasyon ve prone pozisyonu

Ne Zaman Doktora Gidilmeli?

Aşağıdaki durumlardan biri sizde varsa Göğüs Hastalıkları ve Enfeksiyon Hastalıkları uzmanına başvurmanız önerilir:

• Oksijen satürasyonu <%92 veya nefes darlığında ani artış
• Dudak, parmaklarda morarma
• Göğüs ağrısı veya baskı hissi
• Bilinç bulanıklığı, uyandırılamama
• Sürekli yüksek ateş (>39°C, 3 günden uzun)
• Su içememe, idrar çıkışında azalma (dehidratasyon)
• Risk grubunda (>65 yaş, gebelik, kronik hastalık) semptom başlangıcında erken başvuru

Önleme ve Yaşam Tarzı

• COVID-19 aşıları ve önerilen hatırlatma dozları
• İnfluenza ve pnömokok aşıları (eş enfeksiyon riskini azaltır)
• Maske kullanımı (kalabalık, kapalı alanlar ve sağlık kuruluşları)
• El hijyeni (sık sabunla yıkama, alkol bazlı el dezenfektanı)
• Fiziksel mesafe ve havalandırma
• Semptomatik bireylerin izolasyonu
• Risk gruplarının aktif salgın dönemlerinde temas kısıtlaması
• Sağlıklı yaşam: Yeterli uyku, dengeli beslenme, D vitamini yeterliliği

İlgili Branşta Doktorlar

Göğüs Hastalıkları ve Enfeksiyon Hastalıkları alanında öne çıkan hekimler. Tüm hekimlerin tam listesi için branş sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Kaynaklar