Bu sayfada
Akciğer Embolisi Nedir?
Akciğer embolisi, çoğunlukla bacak derin venlerinde (derin ven trombozu – DVT) oluşan bir pıhtının koparak akciğer arterlerini tıkaması sonucu gelişen, hızlı tanı konmazsa ölümcül olabilen acil bir damar hastalığıdır. Klasik bulgular ani başlayan nefes darlığı, plöritik göğüs ağrısı, taşikardi ve bazen hemoptizi (kanlı balgam) ile senkoptur. Tanıda klinik olasılık Wells veya Cenevre skoru ile değerlendirilir; düşük olasılıkta D-dimer, yüksek olasılıkta veya pozitif D-dimer durumunda BT pulmoner anjiyografi (BTPA) altın standarttır. Tedavide hemodinamik durumu stabil hastalarda direkt oral antikoagülanlar (apiksaban, rivaroksaban) veya düşük molekül ağırlıklı heparin; masif (yüksek riskli) embolide trombolitik tedavi, cerrahi veya kateter ile trombektomi uygulanır.
Belirtileri
Akciğer Embolisi hastalarında en sık görülen belirtiler:
- Ani başlayan nefes darlığı ve takipne (en sık belirti)
- Derin nefes alırken artan, batıcı tarzda plöritik göğüs ağrısı
- Açıklanamayan taşikardi (kalp atımının 100/dk üzerine çıkması)
- Kanlı balgam (hemoptizi) ve kuru öksürük
- Bayılma (senkop) veya bayılma hissi ile birlikte hipotansiyon
- Genellikle tek bacakta şişlik, ağrı, kızarıklık ve sıcaklık artışı (DVT bulguları)
- Masif embolide siyanoz, soğuk terleme, şok tablosu ve ani ölüm riski
Nedenleri ve Risk Faktörleri
- Bacak derin venlerinden kopan trombüsün akciğer arterlerine ulaşması (en sık mekanizma)
- Uzun süreli immobilizasyon: uzun yolculuklar, yatak istirahati, alçı uygulaması
- Büyük cerrahi girişimler (özellikle ortopedik, onkolojik ve pelvik cerrahi)
- Aktif kanser ve kemoterapi tedavisi
- Gebelik, lohusalık ve östrojen içeren oral kontraseptif/hormon replasman tedavisi
- Kalıtsal trombofili (Faktör V Leiden, protrombin gen mutasyonu, protein C/S eksikliği)
- Obezite, sigara, ileri yaş ve geçirilmiş DVT/PE öyküsü
Tanı
Tanıda ilk adım klinik olasılığın Wells veya revize Cenevre skoru ile belirlenmesidir. Düşük-orta olasılıklı hastalarda yüksek hassasiyetli D-dimer negatifse PE büyük ölçüde dışlanır; pozitif D-dimer veya yüksek olasılıkta altın standart BT pulmoner anjiyografi (BTPA) yapılır. Böbrek yetmezliği, gebelik gibi BTPA'nın uygun olmadığı durumlarda ventilasyon/perfüzyon (V/Q) sintigrafisi tercih edilebilir. Risk sınıflaması için troponin, BNP/NT-proBNP, EKG (S1Q3T3, sağ ventrikül yüklenmesi) ve ekokardiyografi (sağ ventrikül disfonksiyonu) değerlendirilir; ESC PE 2019 kılavuzuna göre yüksek, orta-yüksek, orta-düşük ve düşük risk olarak sınıflandırılır.
Tedavi Yöntemleri
- Hemodinamik olarak stabil hastalarda direkt oral antikoagülan (apiksaban, rivaroksaban, edoksaban, dabigatran)
- Düşük molekül ağırlıklı heparin (enoksaparin) veya fondaparinuks ile başlangıç tedavisi
- Gebelik ve aktif kanserde tercihen düşük molekül ağırlıklı heparin
- Yüksek riskli (masif) PE'de sistemik trombolitik tedavi (alteplaz)
- Trombolitik kontrendike veya başarısız olduğunda kateter aracılı trombektomi/tromboliz
- Cerrahi pulmoner embolektomi (seçilmiş yüksek riskli olgularda)
- Antikoagülan kontrendike veya tekrarlayan PE'de geçici/kalıcı vena kava inferior filtresi
- Provoke olmayan PE'de en az 3-6 ay, idiyopatik veya tekrarlayan PE'de süresiz antikoagülasyon
Ne Zaman Doktora Gidilmeli?
Aşağıdaki durumlardan biri sizde varsa Göğüs Hastalıkları uzmanına başvurmanız önerilir:
- Ani başlayan nefes darlığı, göğüs ağrısı veya kanlı balgam varsa derhal 112 aranmalıdır
- Bayılma, soğuk terleme, çarpıntı ve düşük tansiyon eşlik ediyorsa (acil)
- Tek bacakta ani şişlik, ağrı ve kızarıklık varsa (DVT şüphesi)
- Uzun yolculuk, cerrahi veya immobilizasyon sonrası nefes darlığı geliştiyse
- Gebelik veya lohusalık döneminde açıklanamayan nefes darlığı ve göğüs ağrısı varsa
- Aktif kanser hastasında ani solunum sıkıntısı veya senkop geliştiyse
Önleme ve Yaşam Tarzı
- Uzun yolculuklarda her 1-2 saatte bir hareket etme, ayak bileği egzersizleri ve bol su tüketimi
- Cerrahi ve yatak istirahati gerektiren durumlarda profilaktik düşük molekül ağırlıklı heparin
- Yüksek riskli hastalarda varis çorabı ve aralıklı pnömatik kompresyon uygulaması
- Sigaranın bırakılması, sağlıklı kiloyu koruma ve düzenli egzersiz
- Trombofili öyküsü olanlarda östrojen içeren ilaçlardan kaçınma
- Aktif kanser ve geçirilmiş tromboz öyküsü olanlarda hekim ile uzun süreli koruma planı
İlgili Branşta Doktorlar
Göğüs Hastalıkları alanında öne çıkan hekimler. Tüm hekimlerin tam listesi için branş sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Akciğer Embolisi için hangi doktora gidilir?
Akciğer Embolisi tanı ve tedavisi için Göğüs Hastalıkları uzmanına başvurulur. İlk değerlendirme için iç hastalıkları (dahiliye) hekiminize de gidebilirsiniz.
Akciğer Embolisi belirtileri nelerdir?
En sık görülen belirtiler: Ani başlayan nefes darlığı ve takipne (en sık belirti), Derin nefes alırken artan, batıcı tarzda plöritik göğüs ağrısı, Açıklanamayan taşikardi (kalp atımının 100/dk üzerine çıkması), Kanlı balgam (hemoptizi) ve kuru öksürük. Tam liste için Belirtileri bölümüne bakın.
Akciğer Embolisi nasıl tedavi edilir?
Tedavi yaklaşımları: Hemodinamik olarak stabil hastalarda direkt oral antikoagülan (apiksaban, rivaroksaban, edoksaban, dabigatran), Düşük molekül ağırlıklı heparin (enoksaparin) veya fondaparinuks ile başlangıç tedavisi, Gebelik ve aktif kanserde tercihen düşük molekül ağırlıklı heparin. Tedavi planı hekim değerlendirmesi sonucu kişiselleştirilir. Detaylar için Tedavi Yöntemleri bölümünü inceleyin.