Bu sayfada
Egzama / Atopik Dermatit Nedir?
Atopik dermatit (AD), kronik, kaşıntılı, alevlenme ve remisyonlarla seyreden inflamatuvar bir cilt hastalığıdır. Filaggrin gen mutasyonu kaynaklı deri bariyer disfonksiyonu ve Th2 ağırlıklı immün yanıt patogenezde rol oynar. Genellikle bebeklik döneminde başlar; atopik triad (astım, alerjik rinit, atopik dermatit) ile birlikte görülebilir.
Belirtileri
Egzama / Atopik Dermatit hastalarında en sık görülen belirtiler:
- Şiddetli kaşıntı (pruritus) - hastalığın en belirgin bulgusu
- Eritemli, ödemli, kuru ve pullanan deri lezyonları
- Bebeklerde yüz, saçlı deri ve ekstansör yüzeylerde tutulum
- Çocuk ve erişkinlerde fleksural alanlar (dirsek içi, diz arkası, boyun)
- Likenifikasyon (kalınlaşma) ve hiperpigmentasyon kronik dönemde
- Uyku bozukluğu, irritabilite ve okul/iş performansında düşüş
- Sekonder bakteriyel (S.aureus) ve viral (eczema herpeticum) enfeksiyonlar
Nedenleri ve Risk Faktörleri
- Filaggrin (FLG) gen mutasyonu ve genetik yatkınlık
- Aile öyküsünde atopi (astım, alerjik rinit, atopik dermatit)
- Deri bariyer disfonksiyonu ve transepidermal su kaybı artışı
- Th2 sitokinleri (IL-4, IL-13, IL-31) aracılı immün disregülasyon
- Çevresel tetikleyiciler: sabun, deterjan, ev tozu akarı, polen, hayvan tüyü
- Sıcaklık-nem değişiklikleri, terleme, yünlü-sentetik kumaşlar
- Psikolojik stres ve uyku yoksunluğu
- Cilt mikrobiyom dengesizliği (Staphylococcus aureus kolonizasyonu)
Tanı
Tanı klinik olup Hanifin-Rajka veya UK Working Party kriterleri kullanılır. Şart olan kaşıntıya ek olarak; tipik morfoloji ve yaşa uygun dağılım, kronik/tekrarlayıcı seyir, kişisel veya ailede atopi öyküsü değerlendirilir. SCORAD, EASI ve POEM skorlarıyla şiddet derecelendirilir. Tanı için rutin laboratuvar gerekmez; gerektiğinde total IgE, spesifik IgE, prick testleri yapılabilir. Atipik veya tedaviye dirençli olgularda biyopsi ile kontakt dermatit, kutanöz T hücreli lenfoma (CTCL) ayırıcı tanısı yapılır.
Tedavi Yöntemleri
- Temel basamak: günde 2-3 kez emolyent / nemlendirici (seramid içerikli, kokusuz)
- Banyo: ılık su, 5-10 dk, hipoalerjenik sendet; banyo sonrası 3 dk içinde nemlendirici (soak-and-seal)
- Hafif-orta alevlenmede düşük-orta potent topikal kortikosteroid (hidrokortizon, mometazon)
- Yüz, boyun, intertriginöz bölgede topikal kalsinörin inhibitörleri (takrolimus, pimekrolimus)
- Yeni topikal seçenekler: kruzaborol (PDE4 inh.), ruxolitinib krem (JAK inh.)
- Orta-şiddetli olgularda dar bant UVB fototerapi
- Şiddetli/refrakter olgularda biyolojik tedavi: dupilumab (IL-4Rα), tralokinumab (IL-13), oral JAK inhibitörleri (upadasitinib, abrosatinib)
- Kısa süreli oral kortikosteroid alevlenmede; siklosporin, metotreksat sistemik seçenekler
- Enfekte lezyonlarda topikal veya sistemik antibiyotik; eczema herpeticumda asiklovir
Ne Zaman Doktora Gidilmeli?
Aşağıdaki durumlardan biri sizde varsa Deri ve Zührevi Hastalıkları uzmanına başvurmanız önerilir:
- Yaygın kaşıntı, uyku bozukluğu ve günlük yaşamı etkileyen alevlenme
- Lezyon üzerinde sarımsı kabuk, akıntı, ateş (bakteriyel enfeksiyon)
- Yaygın, hızlı ilerleyen veziküller (eczema herpeticum şüphesi - acil)
- Topikal tedaviye 1-2 hafta içinde yanıt vermeyen lezyonlar
- Yüz, göz çevresi ve genital bölgede şiddetli tutulum
- Erişkinde aniden başlayan, dirençli, geniş alanlı egzama (lenfoma ayırıcı tanısı)
Önleme ve Yaşam Tarzı
- Düzenli ve bol miktarda nemlendirici uygulaması (haftada 250-500 g erişkinde)
- Yumuşak, pamuklu giysi tercihi; yün ve sentetikten kaçınma
- Sıcak banyo yerine ılık ve kısa süreli banyo
- Parfümsüz, hipoalerjenik sendet, deterjan ve çamaşır yumuşatıcı kullanımı
- Bilinen tetikleyicilerden (akar, polen, hayvan tüyü) korunma
- Tırnakların kısa tutulması, çocukta kaşıma önleyici pamuklu eldiven
- Stres yönetimi ve düzenli uyku
- Yenidoğanda erken nemlendirme ile atopik dermatit riskinin azaltılması
İlgili Branşta Doktorlar
Deri ve Zührevi Hastalıkları alanında öne çıkan hekimler. Tüm hekimlerin tam listesi için branş sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Egzama / Atopik Dermatit için hangi doktora gidilir?
Egzama / Atopik Dermatit tanı ve tedavisi için Deri ve Zührevi Hastalıkları uzmanına başvurulur. İlk değerlendirme için iç hastalıkları (dahiliye) hekiminize de gidebilirsiniz.
Egzama / Atopik Dermatit belirtileri nelerdir?
En sık görülen belirtiler: Şiddetli kaşıntı (pruritus) - hastalığın en belirgin bulgusu, Eritemli, ödemli, kuru ve pullanan deri lezyonları, Bebeklerde yüz, saçlı deri ve ekstansör yüzeylerde tutulum, Çocuk ve erişkinlerde fleksural alanlar (dirsek içi, diz arkası, boyun). Tam liste için Belirtileri bölümüne bakın.
Egzama / Atopik Dermatit nasıl tedavi edilir?
Tedavi yaklaşımları: Temel basamak: günde 2-3 kez emolyent / nemlendirici (seramid içerikli, kokusuz), Banyo: ılık su, 5-10 dk, hipoalerjenik sendet; banyo sonrası 3 dk içinde nemlendirici (soak-and-seal), Hafif-orta alevlenmede düşük-orta potent topikal kortikosteroid (hidrokortizon, mometazon). Tedavi planı hekim değerlendirmesi sonucu kişiselleştirilir. Detaylar için Tedavi Yöntemleri bölümünü inceleyin.