Bu sayfada
El-Ayak-Ağız Hastalığı Nedir?
El-ayak-ağız hastalığı; başta Coxsackievirus A16 ve Enterovirus 71 (EV71) olmak üzere enterovirüslerin neden olduğu, beş yaş altı çocuklarda sık görülen, ateş ve el içi, ayak tabanı ile ağız mukozasında veziküler döküntü ile karakterize bulaşıcı bir viral enfeksiyondur. Çoğu olgu hafif ve kendiliğinden iyileşse de EV71 ilişkili olgular nadiren ağır nörolojik ve kardiyopulmoner tabloya yol açabilir.
Belirtileri
El-Ayak-Ağız Hastalığı hastalarında en sık görülen belirtiler:
- Ani başlayan 38-39 °C ateş ve halsizlik
- Ağız içinde, dilde ve damakta ağrılı veziküler/aftöz lezyonlar
- El içi ve ayak tabanında oval, gri-beyaz merkezli veziküler döküntü
- Kalça ve dizlerde ek makülopapüler veya veziküler lezyonlar
- Ağız ağrısı nedeniyle beslenme güçlüğü ve salya artışı
- İştahsızlık, huzursuzluk ve uyku bozukluğu
- Sonradan tırnaklarda soyulma (onikomadezis)
Nedenleri ve Risk Faktörleri
- Coxsackievirus A16 ile enfeksiyon (en sık etken)
- Enterovirus 71 (EV71) — ağır olgularla ilişkili
- Diğer Coxsackievirus A6, A10 serotipleri
- Fekal-oral, damlacık ve vezikül sıvısı temasıyla bulaş
- Kreş, anaokulu gibi kalabalık çocuk grupları
- Yetersiz el hijyeni ve ortak oyuncak kullanımı
- 5 yaş altı dönem ve aşısız topluluk
Tanı
Tanı, küçük çocukta ateş ve karakteristik el-ayak-ağız yerleşimli veziküler döküntü ile klinik olarak konur. Ağır seyirli, atipik veya nörolojik bulguları olan olgularda nazofarengeal sürüntü, dışkı, vezikül sıvısı veya BOS örneğinden enterovirus ve EV71 için RT-PCR çalışılır. Menenjit, ensefalit veya miyokardit şüphesinde BOS analizi, EKG, troponin ve görüntüleme yapılır; bakteriyel ayırıcı tanı için ek tetkikler düşünülebilir.
Tedavi Yöntemleri
- Spesifik antiviral tedavi yoktur; semptomatik destek esastır
- Parasetamol veya ibuprofen ile ateş ve ağrı kontrolü
- Bol sıvı alımı, soğuk ve yumuşak gıdalar; baharatlı, asitli gıdalardan kaçınma
- Ağız ağrısı için topikal anestezikler (yaşa uygun formülasyonlarda)
- Beslenemeyen veya dehidrate olan çocuklarda intravenöz sıvı tedavisi
- EV71 ile ilişkili ağır nörolojik veya kardiyopulmoner olgularda yoğun bakım
- Lezyonlar kuruyana kadar kreş, okul ve kalabalık ortamlardan uzak durulması
Ne Zaman Doktora Gidilmeli?
Aşağıdaki durumlardan biri sizde varsa Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları uzmanına başvurmanız önerilir:
- 38,5 °C üzeri ateşin 3 günden uzun sürmesi
- Şiddetli ağız ağrısı nedeniyle sıvı alamama, dehidratasyon
- Sürekli kusma, uykuya meyil veya bilinç değişikliği
- Şiddetli baş ağrısı, ense sertliği, konvülziyon
- Nefes darlığı, hızlı solunum veya morarma
- 3 aydan küçük bebekte ateş ile birlikte döküntü
Önleme ve Yaşam Tarzı
- Sık ve doğru el yıkama, özellikle tuvalet ve bez değişimi sonrası
- Oyuncak, kapı kolu ve ortak yüzeylerin dezenfeksiyonu
- Hasta çocukların kreş ve okuldan uzak tutulması
- Ortak bardak, çatal-kaşık ve havlu kullanımından kaçınılması
- Vezikül sıvısı ve dışkı ile temastan korunma
- EV71 aşısı uygulanan ülkelerde önerilen takvime uyum
İlgili Branşta Doktorlar
Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları alanında öne çıkan hekimler. Tüm hekimlerin tam listesi için branş sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
El-Ayak-Ağız Hastalığı için hangi doktora gidilir?
El-Ayak-Ağız Hastalığı tanı ve tedavisi için Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları uzmanına başvurulur. İlk değerlendirme için iç hastalıkları (dahiliye) hekiminize de gidebilirsiniz.
El-Ayak-Ağız Hastalığı belirtileri nelerdir?
En sık görülen belirtiler: Ani başlayan 38-39 °C ateş ve halsizlik, Ağız içinde, dilde ve damakta ağrılı veziküler/aftöz lezyonlar, El içi ve ayak tabanında oval, gri-beyaz merkezli veziküler döküntü, Kalça ve dizlerde ek makülopapüler veya veziküler lezyonlar. Tam liste için Belirtileri bölümüne bakın.
El-Ayak-Ağız Hastalığı nasıl tedavi edilir?
Tedavi yaklaşımları: Spesifik antiviral tedavi yoktur; semptomatik destek esastır, Parasetamol veya ibuprofen ile ateş ve ağrı kontrolü, Bol sıvı alımı, soğuk ve yumuşak gıdalar; baharatlı, asitli gıdalardan kaçınma. Tedavi planı hekim değerlendirmesi sonucu kişiselleştirilir. Detaylar için Tedavi Yöntemleri bölümünü inceleyin.