Bu sayfada
Kabakulak Nedir?
Kabakulak, paramyxovirüs ailesinden mumps virüsünün neden olduğu, başta tükürük bezleri olmak üzere birçok organı etkileyebilen, akut ve bulaşıcı bir viral enfeksiyondur. Klasik tablo bilateral parotis bezi şişliği ile karakterizedir; orşit, ooforit, menenjit, pankreatit ve sensorinöral işitme kaybı gibi komplikasyonlara yol açabilir. KKK aşısı ile etkin biçimde önlenir.
Belirtileri
Kabakulak hastalarında en sık görülen belirtiler:
- Ateş, halsizlik, baş ağrısı ve iştahsızlık ile başlayan prodromal dönem
- Bir veya iki taraflı parotis bezinde ağrılı, hamur kıvamında şişlik
- Çiğneme, konuşma ve ekşi gıda ile artan kulak önü ağrısı
- Submandibular ve sublingual bezlerde de şişlik
- Ergen ve erişkin erkeklerde testiste ağrılı şişlik (orşit)
- Boyun ağrısı, ense sertliği ve şiddetli baş ağrısı (menenjit)
- Karın ağrısı ve kusma (pankreatit, ooforit)
Nedenleri ve Risk Faktörleri
- Mumps virüsü (Paramyxoviridae ailesi) ile enfeksiyon
- Damlacık ve doğrudan tükürük teması ile bulaş
- Aşılanmamış veya tek doz KKK almış çocuklar ve genç erişkinler
- Okul, yurt ve askeri kışla gibi kalabalık ortamlar
- Düşük aşılama kapsamı ve aşı immünitesinde zamanla azalma
- Aşısız bireylerin endemik bölgelere seyahati
- İmmün yetmezlik durumları
Tanı
Tanı, tipik bilateral parotis şişliği ve temas öyküsü ile klinik olarak konur. Doğrulama için serumda mumps IgM pozitifliği veya akut ve konvalesan dönem IgG titresinde 4 kat artış aranır. Tükürük, nazofarengeal sürüntü veya idrardan RT-PCR ile viral RNA gösterilmesi en duyarlı yöntemdir. Serum amilaz yüksekliği parotit ve pankreatiti destekler; menenjit şüphesinde BOS incelemesi yapılır ve doğrulanan olgular bildirilir.
Tedavi Yöntemleri
- Spesifik antiviral tedavi yoktur; semptomatik tedavi uygulanır
- Yatak istirahati, yumuşak ve ekşi olmayan diyet, bol sıvı alımı
- Parasetamol veya ibuprofen ile ağrı ve ateş kontrolü
- Parotis bölgesine soğuk veya ılık kompres uygulaması
- Orşitte yatak istirahati, skrotal destek ve soğuk uygulama
- Menenjit veya pankreatit gibi komplikasyonlarda hastaneye yatış
- Tükürük bezi şişliğinin başlangıcından sonra 5 gün izolasyon
Ne Zaman Doktora Gidilmeli?
Aşağıdaki durumlardan biri sizde varsa Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları uzmanına başvurmanız önerilir:
- Şiddetli baş ağrısı, ense sertliği, kusma veya bilinç değişikliği
- Testiste ani başlayan ağrılı şişlik
- Şiddetli karın ağrısı ve sürekli kusma
- İşitme kaybı veya kulak çınlaması
- Devam eden yüksek ateş ve genel durum bozukluğu
- Gebe veya immün baskılanmış hasta teması
Önleme ve Yaşam Tarzı
- Kızamık-Kabakulak-Kızamıkçık (KKK) aşısının iki doz olarak uygulanması
- Salgın dönemlerinde riskli gruplara ek doz KKK uygulanması
- Toplumda yüksek aşılama kapsamının korunması
- Hasta çocuğun parotis şişliğinin başlangıcından sonra 5 gün izolasyonu
- El, ağız ve solunum hijyenine dikkat edilmesi
- Ortak bardak, çatal-kaşık ve diş fırçası kullanımından kaçınılması
İlgili Branşta Doktorlar
Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları alanında öne çıkan hekimler. Tüm hekimlerin tam listesi için branş sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Kabakulak için hangi doktora gidilir?
Kabakulak tanı ve tedavisi için Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları uzmanına başvurulur. İlk değerlendirme için iç hastalıkları (dahiliye) hekiminize de gidebilirsiniz.
Kabakulak belirtileri nelerdir?
En sık görülen belirtiler: Ateş, halsizlik, baş ağrısı ve iştahsızlık ile başlayan prodromal dönem, Bir veya iki taraflı parotis bezinde ağrılı, hamur kıvamında şişlik, Çiğneme, konuşma ve ekşi gıda ile artan kulak önü ağrısı, Submandibular ve sublingual bezlerde de şişlik. Tam liste için Belirtileri bölümüne bakın.
Kabakulak nasıl tedavi edilir?
Tedavi yaklaşımları: Spesifik antiviral tedavi yoktur; semptomatik tedavi uygulanır, Yatak istirahati, yumuşak ve ekşi olmayan diyet, bol sıvı alımı, Parasetamol veya ibuprofen ile ağrı ve ateş kontrolü. Tedavi planı hekim değerlendirmesi sonucu kişiselleştirilir. Detaylar için Tedavi Yöntemleri bölümünü inceleyin.