Bu sayfada
HIV / AIDS Nedir?
HIV, CD4+ T lenfositlerini hedef alarak bağışıklık sistemini ilerleyici şekilde tahrip eden retrovirüstür; tedavi edilmediğinde AIDS evresine ilerler. Günümüzde etkin antiretroviral tedavi (ART) ile kronik, yönetilebilir bir hastalık haline gelmiştir.
Belirtileri
HIV / AIDS hastalarında en sık görülen belirtiler:
- Akut enfeksiyon döneminde grip benzeri tablo: ateş, boğaz ağrısı, döküntü, lenfadenopati
- Süregen lenfadenopati ve halsizlik
- Açıklanamayan kilo kaybı ve gece terlemesi
- Kronik ishal ve oral kandidiyaz (pamukçuk)
- Tekrarlayan herpes ve zona enfeksiyonları
- AIDS evresinde fırsatçı enfeksiyonlar (Pneumocystis pnömonisi, tüberküloz, toksoplazmoz)
- Kaposi sarkomu, lenfoma gibi HIV ile ilişkili maligniteler
Nedenleri ve Risk Faktörleri
- Korunmasız cinsel ilişki (vajinal, anal, oral)
- Enfekte kan ve kan ürünleri teması
- Ortak enjektör kullanımı (IV ilaç bağımlılığı)
- Anneden bebeğe geçiş (gebelik, doğum, emzirme)
- Mesleki yaralanma (sağlık çalışanlarında iğne batması)
- Sterilize edilmemiş tıbbi/kozmetik aletler (dövme, piercing)
- Aynı anda başka cinsel yolla bulaşan enfeksiyon (CYBH) varlığı
Tanı
Tanıda 4. nesil kombine anti-HIV antikoru ve p24 antijen testi (ELISA) tarama amacıyla kullanılır; pozitif sonuç doğrulayıcı Western blot veya immünoblot ile teyit edilir. Akut enfeksiyon şüphesinde HIV RNA (PCR) viral yük testi pencere döneminde tanı koydurur. İzlemde CD4+ T lenfosit sayısı ve plazma HIV RNA düzeyi düzenli ölçülerek hastalık evresi ve tedavi yanıtı değerlendirilir.
Tedavi Yöntemleri
- Tanı sonrası en kısa sürede antiretroviral tedavi (ART) başlanması (test-and-treat)
- İlk basamak rejim: TLD (tenofovir + lamivudin + dolutegravir) tek tablet
- Alternatif rejimler: bictegravir/emtrisitabin/tenofovir alafenamid (BIC/FTC/TAF)
- Tedavi hedefi: 6 ay içinde viral yükün saptanamaz düzeye inmesi (U=U: undetectable = untransmittable)
- Fırsatçı enfeksiyonlar için profilaksi (CD4 <200 ise TMP-SMX ile PCP profilaksisi)
- Aşılama programının güncellenmesi (pnömokok, hepatit B, HPV, influenza)
- Yüksek riskli temas öncesi (PrEP) ve sonrası (PEP) profilaksi uygulamaları
Ne Zaman Doktora Gidilmeli?
Aşağıdaki durumlardan biri sizde varsa Enfeksiyon Hastalıkları uzmanına başvurmanız önerilir:
- Riskli cinsel temas veya iğne yaralanması sonrası 72 saat içinde acil değerlendirme (PEP için)
- Açıklanamayan kilo kaybı, uzun süreli ateş veya gece terlemesi durumunda
- Tekrarlayan oral pamukçuk, zona veya alışılmadık enfeksiyonlarda
- Gebelik planlayan veya gebe kalan kadınlarda rutin HIV taraması
- Cinsel sağlık taraması ve PrEP başvurusu için
- ART kullanırken yan etki, viral yük artışı veya yeni semptom geliştiğinde
Önleme ve Yaşam Tarzı
- Cinsel ilişkide kondom kullanımı ve düzenli CYBH taraması
- Yüksek riskli bireylerde temas öncesi profilaksi (PrEP) kullanımı
- Ortak iğne/enjektör kullanımının önlenmesi, zarar azaltma programları
- Anneden bebeğe geçişin önlenmesi için gebelikte tarama ve ART
- Sağlık çalışanlarında standart önlemler ve maruziyet sonrası PEP
- U=U bilincinin yaygınlaştırılması ve damgalama ile mücadele
İlgili Branşta Doktorlar
Enfeksiyon Hastalıkları alanında öne çıkan hekimler. Tüm hekimlerin tam listesi için branş sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
HIV / AIDS için hangi doktora gidilir?
HIV / AIDS tanı ve tedavisi için Enfeksiyon Hastalıkları uzmanına başvurulur. İlk değerlendirme için iç hastalıkları (dahiliye) hekiminize de gidebilirsiniz.
HIV / AIDS belirtileri nelerdir?
En sık görülen belirtiler: Akut enfeksiyon döneminde grip benzeri tablo: ateş, boğaz ağrısı, döküntü, lenfadenopati, Süregen lenfadenopati ve halsizlik, Açıklanamayan kilo kaybı ve gece terlemesi, Kronik ishal ve oral kandidiyaz (pamukçuk). Tam liste için Belirtileri bölümüne bakın.
HIV / AIDS nasıl tedavi edilir?
Tedavi yaklaşımları: Tanı sonrası en kısa sürede antiretroviral tedavi (ART) başlanması (test-and-treat), İlk basamak rejim: TLD (tenofovir + lamivudin + dolutegravir) tek tablet, Alternatif rejimler: bictegravir/emtrisitabin/tenofovir alafenamid (BIC/FTC/TAF). Tedavi planı hekim değerlendirmesi sonucu kişiselleştirilir. Detaylar için Tedavi Yöntemleri bölümünü inceleyin.