Osteoporoz ICD-10: M81

Osteoporoz Nedir?

Osteoporoz, kemik kütlesinde azalma ve kemik mikromimarisinde bozulma sonucu kemik kırılganlığının artması ile karakterize, kalça, omurga ve el bileği kırıklarına yatkınlık oluşturan; özellikle postmenopozal kadınları ve yaşlıları etkileyen sistemik bir iskelet hastalığıdır.

Belirtileri

Osteoporoz hastalarında en sık görülen belirtiler:

• Erken evrede çoğunlukla sessiz seyir (sessiz salgın)
• Minimal travma ile gelişen kırıklar (kalça, vertebra, el bileği)
• Boyda kısalma (>4 cm) ve kifoz (kambur duruş)
• Sırt ve bel ağrısı (vertebra çökme kırığı)
• Hareket kısıtlılığı ve denge sorunları
• Diş kayıpları ve çene kemiği problemleri
• Solunum kapasitesinde azalma (ileri kifoz)

Nedenleri ve Risk Faktörleri

• Postmenopozal östrojen eksikliği (en sık)
• İleri yaş ve yaşa bağlı kemik kaybı
• Glukokortikoid kullanımı (en sık sekonder neden)
• Hipogonadizm, hipertiroidi, hiperparatiroidi, Cushing sendromu
• D vitamini ve kalsiyum eksikliği, malabsorbsiyon (çölyak, gastrik bypass)
• Sigara, aşırı alkol, sedanter yaşam, düşük vücut ağırlığı
• Romatoid artrit, kronik böbrek yetmezliği ve kemoterapi/androjen deprivasyon tedavileri

Tanı

Altın standart tanı yöntemi DEXA (Dual-Energy X-ray Absorptiometry) ile femur boynu ve lomber omurgada T-skoru ölçümüdür: T-skoru ≥ -1 normal, -1 ile -2.5 arası osteopeni, ≤ -2.5 osteoporoz ve kırık eşliğinde "şiddetli osteoporoz" olarak değerlendirilir. FRAX skoru ile 10 yıllık majör osteoporotik ve kalça kırığı riski hesaplanır. Sekonder nedenlerin araştırılması için kalsiyum, fosfor, 25-OH D vitamini, PTH, TSH, kreatinin, ALP ve gerektiğinde testosteron, kortizol, çölyak serolojisi istenir.

Tedavi Yöntemleri

• Tüm hastalarda yeterli kalsiyum (1000-1200 mg/gün) ve D vitamini (800-2000 IU/gün) desteği
• Birinci basamak: oral bisfosfonatlar (alendronat, risedronat) veya yıllık IV zoledronik asit
• Yüksek riskli/refrakter olgularda denosumab (6 ayda bir subkutan)
• Şiddetli osteoporoz ve multiple kırıkta anabolik tedavi: teriparatid, abaloparatid, romosozumab
• Postmenopozal kadınlarda seçici östrojen reseptör modülatörleri (raloksifen)
• Düşmeleri önleme: denge ve direnç egzersizleri, ev güvenliği, görme kontrolü
• Sigara-alkol kısıtlaması, protein ağırlıklı dengeli beslenme ve günlük 30 dk yük taşıyan egzersiz

Ne Zaman Doktora Gidilmeli?

Aşağıdaki durumlardan biri sizde varsa Endokrinoloji ve Metabolizma / FTR uzmanına başvurmanız önerilir:

• 50 yaş üzerinde minimal travma ile kırık gelişmesi durumunda
• Postmenopozal kadınlarda 65 yaş üzerinde DEXA taraması için
• Uzun süreli (≥3 ay) steroid kullanımı planlandığında
• Açıklanamayan sırt ağrısı ve boyda 4 cm'den fazla kısalma fark edildiğinde
• Tekrarlayan düşme öyküsü ve kalça-omurga kırığı sonrası
• Bisfosfonat kullananlarda atipik femur ağrısı veya çene osteonekrozu şüphesinde

Önleme ve Yaşam Tarzı

• Yeterli kalsiyum ve D vitamini alımı (gençlikten itibaren)
• Düzenli yük taşıyan egzersizler (yürüyüş, direnç egzersizleri)
• Sigara ve aşırı alkol kullanımından kaçınma
• Sağlıklı vücut ağırlığının korunması
• Düşmeleri önlemek için ev güvenliği önlemleri (halı sabitleme, banyoda tutamak)
• Risk grubundaki bireylerde düzenli DEXA taraması

İlgili Branşta Doktorlar

Endokrinoloji ve Metabolizma / FTR alanında öne çıkan hekimler. Tüm hekimlerin tam listesi için branş sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Kaynaklar