Bu sayfada
Reflü (Gastroözofageal Reflü Hastalığı) Nedir?
Gastroözofageal reflü hastalığı (GÖRH); mide içeriğinin alt özofagus sfinkterinin (LES) yetersiz işlevi sonucu özofagusa geri kaçması ve rahatsız edici belirtiler veya doku hasarı yaratmasıdır. Batı toplumlarında erişkinlerin %20-30'unu, Türkiye'de çeşitli çalışmalara göre %22-33'ünü etkileyen yaygın bir hastalıktır. Tipik (özofageal) ve atipik (ekstraözofageal) belirtilerle seyreder; uzun süreli kontrolsüz reflü erozif özofajit, peptik striktür, Barrett özofagus ve nadiren özofagus adenokarsinomuna yol açabilir. Tedavinin temelini yaşam tarzı değişiklikleri ile proton pompası inhibitörleri (PPI) oluşturur; Lyon Konsensus 2023, pH-empedans monitörleme ile tanıyı objektifleştirmeyi önerir.
Belirtileri
Reflü (Gastroözofageal Reflü Hastalığı) hastalarında en sık görülen belirtiler:
- Tipik: göğüste yanma hissi (heartburn) — özellikle yemek sonrası ve yatınca
- Tipik: ağıza ekşi/acı sıvı gelmesi (regürjitasyon)
- Tipik: epigastrik ağrı, dolgunluk hissi
- Tipik: erken doyma, şişkinlik
- Atipik: yutma güçlüğü (disfaji) — alarm belirtisi
- Atipik: kuru, inatçı öksürük (özellikle gece) — laringofaringeal reflü
- Atipik: ses kısıklığı, sabah boğaz kuruluğu/hassasiyeti
- Atipik: boğazda yabancı cisim hissi (globus farengeus)
- Atipik: göğüs ağrısı (kardiyak ağrıyı taklit eder — mutlaka kardiyak değerlendirme şart)
- Atipik: kronik bronşit, astım alevlenmeleri, tekrarlayan pnömoni
- Atipik: diş minesi erozyonu, halitozis
- Çocuklarda: kilo alamama, sık kusma, irritabilite, beslenme reddi, apne
Nedenleri ve Risk Faktörleri
- Modifiable: obezite ve abdominal yağlanma (intraabdominal basınç artışı)
- Modifiable: sigara (LES tonusunu düşürür)
- Modifiable: alkol, kahve, çikolata, naneli ürünler (LES gevşemesi)
- Modifiable: baharatlı, yağlı, asitli yiyecekler (asit teması süresi artar)
- Modifiable: büyük porsiyonlar, yatmadan önce yemek
- Modifiable: sıkı kıyafetler, gebelik dışı korse kullanımı
- Modifiable: ilaçlar: kalsiyum kanal blokerleri, nitratlar, antikolinerjikler, NSAİİ, bifosfonat
- Non-modifiable: hiatal herni (anatomik yatkınlık — vakaların %50-90'ı)
- Non-modifiable: yaş ilerlemesi
- Non-modifiable: gebelik (hormonal + mekanik etki)
- Non-modifiable: konnektif doku hastalıkları (skleroderma)
- Non-modifiable: Zollinger-Ellison sendromu (aşırı asit üretimi)
- Helicobacter pylori — ilişki karmaşık, eradikasyonun reflüye etkisi tartışmalı
Tanı
Tipik belirtileri (heartburn, regürjitasyon) olan ve alarm bulgusu bulunmayan hastalarda klinik tanı yeterlidir ve ampirik PPI denemesi (8 hafta standart doz) hem tanısal hem tedavi edicidir. ACG 2022 ve Lyon Konsensus 2023 kılavuzlarına göre üst gastrointestinal endoskopi şu durumlarda zorunludur: alarm bulguları (disfaji, kilo kaybı, anemi, kanama, kusma, kütle), 50+ yaşta ve uzun süreli (>5 yıl) reflü öyküsü olanlarda Barrett taraması, PPI yanıtsızlığı, atipik belirtilerin baskın olduğu vakalar. Endoskopide Los Angeles sınıflaması ile özofajit (A-D arası) derecelendirilir. PPI'a yanıtsız vakalarda 24-saatlik özofageal pH-impedans monitörleme altın standarttır; asit maruziyet süresi (AET) >%6 patolojiktir. Yüksek çözünürlüklü manometri (HRM) cerrahi öncesi LES fonksiyonu ve özofagus motor bozukluklarını (akalazya ayırıcı tanısı) değerlendirir. Baryum özofagografi striktür ve hiatal herni değerlendirmesinde sınırlı endikasyona sahiptir. Helicobacter pylori taraması rutin reflü için önerilmez ancak endoskopi yapılırsa biyopsi alınır. Çocuklarda 24 saat pH-impedans + endoskopi + biyopsi tanı koydurur.
Tedavi Yöntemleri
- Yaşam tarzı değişiklikleri tüm hastalarda zorunlu birinci basamak
- Kilo verme (BKİ >25 olanlarda), sigara bırakma
- Yatak başını 15-20 cm yükseltme (yastıkla değil, blok ile)
- Yatmadan en az 3 saat önce yemek kesimi, sol yan yatış
- Tetikleyici besinleri belirleme ve kaçınma (kişiye özel: kahve, çikolata, nane, baharatlı)
- Proton pompası inhibitörleri (PPI): omeprazol 20 mg, pantoprazol 40 mg, lansoprazol 30 mg, esomeprazol 40 mg, rabeprazol 20 mg — 8 hafta
- PPI: kahvaltıdan 30-60 dk önce, 2 doz gerekirse akşam yemeği öncesi
- PPI yanıtsızlıkta doz artırma veya 2 kez/gün veya başka PPI denemesi
- H2 reseptör blokerleri: famotidin, nizatidin — hafif vakalarda veya gece eklenti
- Alginat preparatları (sodyum alginat) — postprandial koruyucu mekanik bariyer
- Antasitler (kalsiyum karbonat, magnezyum hidroksit) — kısa süreli rahatlama
- Prokinetik (metoklopramid, domperidon) — sınırlı endikasyon, EKG-QT izlemi
- Cerrahi (Nissen, Toupet fundoplikasyonu): PPI bağımlılığı istemeyen, büyük hiatal herni, dirençli vakalar
- Endoskopik tedaviler: LINX manyetik sfinkter, transoral inçemsiz fundoplikasyon (TIF), Stretta
- PPI uzun süreli kullanım: kemik kırığı, hipomagnezemi, B12 eksikliği, C. difficile riski — periyodik değerlendirme
Ne Zaman Doktora Gidilmeli?
Aşağıdaki durumlardan biri sizde varsa Gastroenteroloji uzmanına başvurmanız önerilir:
- Haftada 2'den fazla heartburn veya regürjitasyon şikayeti
- Yutma güçlüğü, ağrılı yutma → acil endoskopi gerekir
- Alarm bulguları: kilo kaybı, anemi, kanlı kusma, melena, kütle hissi → acil
- PPI ile 8 haftalık tedaviye yanıt alınamıyorsa
- Atipik bulgular: kronik öksürük, ses kısıklığı, göğüs ağrısı (kardiyak dışlama sonrası)
- 50 yaş üstü yeni başlayan reflü → endoskopi şart
- Uzun süreli reflü (>5 yıl) + obezite + sigara → Barrett taraması
- PPI bağımlılığı geliştiyse veya uzun süreli kullanım yan etkileri
Önleme ve Yaşam Tarzı
- Birincil: sağlıklı kilo koruma (BKİ 18.5-25)
- Sigarayı bırakma
- Aşırı alkol tüketiminden kaçınma
- Düzenli, küçük porsiyonlu öğünler — günde 4-5 öğün
- Yemekten sonra en az 2-3 saat dik kalma
- Yatağın baş kısmını 15-20 cm yükseltme
- Sıkı kıyafet/kemer kullanmama
- Tetikleyici gıdaları belirleme ve sınırlama (kahve, çikolata, asitli içecek)
- Reflü yapan ilaçların alternatiflerini hekimle değerlendirme
- İkincil: tanılı hastada PPI uyumu ve düzenli kontrol
- Barrett tanısı varsa 3-5 yılda bir endoskopik gözetim
- Stres yönetimi (semptom algısını azaltır)
İlgili Branşta Doktorlar
Gastroenteroloji alanında öne çıkan hekimler. Tüm hekimlerin tam listesi için branş sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Reflü (Gastroözofageal Reflü Hastalığı) için hangi doktora gidilir?
Reflü (Gastroözofageal Reflü Hastalığı) tanı ve tedavisi için Gastroenteroloji uzmanına başvurulur. İlk değerlendirme için iç hastalıkları (dahiliye) hekiminize de gidebilirsiniz.
Reflü (Gastroözofageal Reflü Hastalığı) belirtileri nelerdir?
En sık görülen belirtiler: Tipik: göğüste yanma hissi (heartburn) — özellikle yemek sonrası ve yatınca, Tipik: ağıza ekşi/acı sıvı gelmesi (regürjitasyon), Tipik: epigastrik ağrı, dolgunluk hissi, Tipik: erken doyma, şişkinlik. Tam liste için Belirtileri bölümüne bakın.
Reflü (Gastroözofageal Reflü Hastalığı) nasıl tedavi edilir?
Tedavi yaklaşımları: Yaşam tarzı değişiklikleri tüm hastalarda zorunlu birinci basamak, Kilo verme (BKİ >25 olanlarda), sigara bırakma, Yatak başını 15-20 cm yükseltme (yastıkla değil, blok ile). Tedavi planı hekim değerlendirmesi sonucu kişiselleştirilir. Detaylar için Tedavi Yöntemleri bölümünü inceleyin.