Bu sayfada
Akut Pankreatit Nedir?
Akut pankreatit, pankreas enzimlerinin bezin içinde aktive olmasıyla başlayan, lokal ve sistemik inflamasyonla seyreden ciddi bir hastalıktır. Tanı; karakteristik karın ağrısı, lipaz/amilazın normalin 3 katından fazla yükselmesi ve görüntülemede pankreatit bulgularından en az ikisinin varlığıyla konulan Revize Atlanta 2012 kriterlerine dayanır.
Belirtileri
Akut Pankreatit hastalarında en sık görülen belirtiler:
- Epigastrik bölgede sırta vuran, ani başlangıçlı şiddetli ağrı
- Öne eğilmekle hafifleyen, sırtüstü yatmakla artan ağrı
- Bulantı ve inatçı kusma
- Karında hassasiyet, distansiyon ve bağırsak seslerinin azalması
- Ateş, taşikardi ve hipotansiyon
- Sarılık (safra taşı kaynaklı olgularda)
- Ağır olgularda Cullen ve Grey-Turner bulguları
Nedenleri ve Risk Faktörleri
- Safra taşı (en sık neden, kadınlarda)
- Kronik alkol kullanımı (en sık neden, erkeklerde)
- Hipertrigliseridemi (>1000 mg/dL)
- ERCP sonrası gelişen pankreatit
- İlaçlar (azatiyoprin, valproat, tiazid, GLP-1 analogları)
- Hiperkalsemi ve hiperparatiroidi
- Travma, viral enfeksiyonlar ve otoimmün nedenler
Tanı
Revize Atlanta 2012 kriterlerine göre üç bulgudan en az ikisinin varlığı tanı koydurur: tipik epigastrik karın ağrısı, serum lipaz veya amilazın normalin üst sınırının üç katından fazla yükselmesi ve görüntülemede (USG, BT, MR) pankreatit bulguları. Etyolojide karın USG ile safra taşı, ALT yüksekliği biliyer pankreatiti destekler; trigliserid ve kalsiyum düzeyleri bakılır. Şiddet değerlendirmesinde BISAP, Ranson ve APACHE II skorları kullanılır; 48-72. saatten sonra kontrastlı BT ile nekroz değerlendirilir.
Tedavi Yöntemleri
- Erken ve agresif intravenöz sıvı replasmanı (laktatlı Ringer tercih)
- Etkin ağrı kontrolü ve antiemetik tedavi
- Bulantı tolere edilir edilmez erken oral beslenmeye başlama
- Biliyer pankreatit ve kolanjit tablosunda acil ERCP
- Safra taşı pankreatitinde aynı yatışta kolesistektomi
- Hipertrigliseridemide insülin infüzyonu ve gerekirse plazmaferez
- Enfekte nekrozda hedeflenmiş antibiyotik ve minimal invaziv nekrozektomi
Ne Zaman Doktora Gidilmeli?
Aşağıdaki durumlardan biri sizde varsa Gastroenteroloji uzmanına başvurmanız önerilir:
- Sırta vuran şiddetli ve sürekli karın ağrısı
- Karın ağrısıyla birlikte inatçı kusma
- Ateş, titreme ve sarılık eşlik etmesi
- Daha önce safra taşı veya kronik alkol kullanımı öyküsü
- Bilinç bulanıklığı, hızlı nefes alıp verme ve tansiyon düşüklüğü
Önleme ve Yaşam Tarzı
- Alkol tüketiminin sınırlandırılması veya bırakılması
- Semptomatik safra taşının zamanında tedavi edilmesi
- Trigliserid ve kolesterol kontrolü
- Pankreatit yapabilen ilaçların dikkatli kullanımı
- ERCP sonrası proflaktik rektal indometazin kullanımı
- Sağlıklı kilo, dengeli beslenme ve düzenli egzersiz
İlgili Branşta Doktorlar
Gastroenteroloji alanında öne çıkan hekimler. Tüm hekimlerin tam listesi için branş sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Akut Pankreatit için hangi doktora gidilir?
Akut Pankreatit tanı ve tedavisi için Gastroenteroloji uzmanına başvurulur. İlk değerlendirme için iç hastalıkları (dahiliye) hekiminize de gidebilirsiniz.
Akut Pankreatit belirtileri nelerdir?
En sık görülen belirtiler: Epigastrik bölgede sırta vuran, ani başlangıçlı şiddetli ağrı, Öne eğilmekle hafifleyen, sırtüstü yatmakla artan ağrı, Bulantı ve inatçı kusma, Karında hassasiyet, distansiyon ve bağırsak seslerinin azalması. Tam liste için Belirtileri bölümüne bakın.
Akut Pankreatit nasıl tedavi edilir?
Tedavi yaklaşımları: Erken ve agresif intravenöz sıvı replasmanı (laktatlı Ringer tercih), Etkin ağrı kontrolü ve antiemetik tedavi, Bulantı tolere edilir edilmez erken oral beslenmeye başlama. Tedavi planı hekim değerlendirmesi sonucu kişiselleştirilir. Detaylar için Tedavi Yöntemleri bölümünü inceleyin.