Pnömoni (Zatürre) ICD-10: J18

Pnömoni (Zatürre) Nedir?

Pnömoni, akciğer parankiminin (alveoller, terminal hava yolları, interstisyum) enfeksiyöz inflamasyonudur. En sık bakteri ve virüsler etkendir. Yaşlılar, çocuklar ve kronik hastalığı olanlarda ciddi seyredebilir; toplumda önemli morbidite ve mortalite nedenidir.

Belirtileri

Pnömoni (Zatürre) hastalarında en sık görülen belirtiler:

• Ani başlayan yüksek ateş ve titreme
• Üretken öksürük (sarı-yeşil, bazen kanlı balgam)
• Plöritik göğüs ağrısı (nefes alırken artan)
• Nefes darlığı ve hızlı solunum (takipne)
• Halsizlik, kas ağrısı ve iştahsızlık
• Yaşlılarda konfüzyon ve genel durum bozukluğu (ateş olmayabilir)
• Çocuklarda inleme, burun kanadı solunumu, retraksiyonlar

Nedenleri ve Risk Faktörleri

• Streptococcus pneumoniae (pnömokok) - en sık bakteriyel etken
• Haemophilus influenzae, Moraxella catarrhalis
• Atipik bakteriler: Mycoplasma pneumoniae, Chlamydia pneumoniae, Legionella
• Viral: İnfluenza A/B, RSV, SARS-CoV-2, adenovirüs
• Aspirasyon (anaerob bakteriler) - bilinç bulanıklığı, yutma güçlüğü
• Hastane kaynaklı: Pseudomonas, Klebsiella, MRSA
• İmmün baskılı hastalarda Pneumocystis jirovecii, mantarlar

Tanı

Tanı klinik bulgular ve akciğer grafisinde infiltrasyon (konsolidasyon) görülmesi ile konur. PA akciğer grafisi temel görüntülemedir; şüpheli olgularda toraks BT yapılır. Tam kan sayımında lökositoz, CRP ve prokalsitonin yüksekliği görülür. Toplum kökenli pnömonide hastane yatış kararı için CRB-65 (Konfüzyon, Solunum >30/dk, KB <90/60, Yaş >65) veya CURB-65 skoru kullanılır; ≥2 puan hastane yatışı, ≥3 puan yoğun bakım değerlendirmesi gerektirir. Balgam Gram boyama ve kültürü, kan kültürü, idrarda pnömokok ve Legionella antijeni, viral PCR (influenza, SARS-CoV-2) etken belirlemede kullanılır.

Tedavi Yöntemleri

• Ayaktan tedavi (sağlıklı erişkin): Amoksisilin 1 g 3x1 PO veya makrolid (azitromisin 500 mg 1x1, 5 gün)
• Komorbiditesi olan ayaktan hasta: Amoksisilin/klavulanat 1 g 2x1 + makrolid veya solunum florokinolonu (levofloksasin 750 mg 1x1)
• Yatan hasta (servis): Seftriakson 1-2 g IV 1x1 + makrolid IV/PO
• Yoğun bakım: Seftriakson + makrolid veya solunum florokinolonu; Pseudomonas riski varsa piperasilin/tazobaktam veya sefepim
• Viral pnömoni (influenza): Oseltamivir 75 mg 2x1, 5 gün
• Destek tedavisi: Oksijen, sıvı dengesi, antipiretik, balgam söktürücü
• Tedavi süresi: Tipik olarak 5-7 gün, komplike olgularda uzar
• Plevral efüzyon/ampiyem varsa torasentez ve drenaj

Ne Zaman Doktora Gidilmeli?

Aşağıdaki durumlardan biri sizde varsa Göğüs Hastalıkları uzmanına başvurmanız önerilir:

• Şiddetli nefes darlığı ve hızlı solunum (>30/dk)
• Dudaklarda morarma, oksijen satürasyonu <%92
• Yüksek ateş (>39°C) ve titreme
• Bilinç bulanıklığı, oryantasyon bozukluğu (özellikle yaşlıda)
• Hipotansiyon, kalp çarpıntısı, şok belirtileri acil servis
• Hemoptizi (kanlı balgam)
• Çocukta inleme, retraksiyon, beslenememe

Önleme ve Yaşam Tarzı

• Yıllık influenza aşısı (özellikle 65 yaş üstü, kronik hastalar, gebeler)
• Pnömokok aşıları: PCV13/PCV15/PCV20 ve PPSV23 (yaş ve risk gruplarına göre)
• COVID-19 aşısı ve hatırlatma dozları
• Boğmaca aşısı (Tdap) - özellikle gebelikte ve yaşlılarda
• El hijyeni ve solunum maskesi (salgın dönemlerinde)
• Sigara ve alkolden uzak durma
• Aspirasyon riski olanlarda baş yüksek pozisyonda beslenme
• Kronik hastalıkların iyi kontrolü (KOAH, diyabet, kalp yetmezliği)

İlgili Branşta Doktorlar

Göğüs Hastalıkları alanında öne çıkan hekimler. Tüm hekimlerin tam listesi için branş sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Kaynaklar