Bu sayfada
Romatoid Artrit (RA) Nedir?
Romatoid artrit, sinovyal eklemleri simetrik olarak tutan, kronik, sistemik, otoimmün, inflamatuar bir hastalıktır. Tedavi edilmediğinde kıkırdak ve kemik harabiyetine, eklem deformitelerine ve fonksiyon kaybına yol açar; akciğer, kalp, göz gibi eklem dışı sistemleri de etkileyebilir. Erken tanı ve agresif hastalık modifiye edici tedavi prognozu belirgin iyileştirir.
Belirtileri
Romatoid Artrit (RA) hastalarında en sık görülen belirtiler:
- El, el bileği, ayak ve dizlerde simetrik şişlik, ağrı ve hassasiyet
- En az 1 saat süren sabah tutukluğu
- Genelde küçük eklemlerde (MKF, PIF) başlayan inflamasyon
- Halsizlik, hafif ateş, iştahsızlık ve kilo kaybı
- Subkutan romatoid nodüller (özellikle dirseklerde)
- Eklem hareket kısıtlılığı ve zamanla deformiteler (kuğu boynu, düğme iliği)
- Karpal tünel sendromu, kuru göz ve kuru ağız (Sjögren birlikteliği)
- Akciğer (interstisyel akciğer hastalığı) ve perikardiyal tutulum
Nedenleri ve Risk Faktörleri
- Otoimmün mekanizmayla sinovyumda kronik inflamasyon
- Genetik yatkınlık (HLA-DRB1 "shared epitope" alelleri)
- Sigara kullanımı (en güçlü çevresel risk faktörü)
- Periodontal hastalık (Porphyromonas gingivalis) ve mikrobiyota değişiklikleri
- Kadın cinsiyet ve östrojen etkisi
- Geçirilmiş viral enfeksiyonlar (EBV, parvovirüs)
- Obezite ve metabolik faktörler
- Silika ve mineral toz maruziyeti
Tanı
Tanıda 2010 ACR/EULAR sınıflama kriterleri kullanılır; eklem tutulumu, serolojik testler, akut faz reaktanları ve semptom süresi puanlanır. Romatoid faktör (RF) ve anti-CCP (anti-siklik sitrüline peptit) antikorları hastalığa özgü serolojik göstergelerdir; anti-CCP daha özgüldür. Sedimentasyon (ESR) ve C-reaktif protein (CRP) hastalık aktivitesinin izlenmesinde kullanılır. Eklem ultrasonografisi (power Doppler) ve MR erken sinovit ve erozyonları konvansiyonel radyografiden daha duyarlı gösterir. Hastalık aktivitesi DAS28, CDAI ve SDAI skorlarıyla izlenir.
Tedavi Yöntemleri
- Erken dönemde konvansiyonel sentetik DMARD: metotreksat birinci tercih
- Alternatif csDMARD: leflunomid, sulfasalazin, hidroksiklorokin
- Yetersiz yanıtta biyolojik DMARD: anti-TNF (etanercept, adalimumab, infliksimab)
- Anti-IL-6 (tosilizumab, sarilumab), anti-CD20 (rituksimab), anti-CTLA-4 (abatasept)
- Hedefe yönelik sentetik DMARD: JAK inhibitörleri (tofasitinib, baricitinib, upadasitinib)
- Akut alevlenmede düşük doz oral veya intraartiküler kortikosteroid
- Semptomatik tedavide nonsteroid antiinflamatuar ilaçlar (NSAİİ)
- Fizik tedavi, ergoterapi, eklem koruma ve gerektiğinde ortopedik cerrahi
Ne Zaman Doktora Gidilmeli?
Aşağıdaki durumlardan biri sizde varsa Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon (FTR) / Romatoloji uzmanına başvurmanız önerilir:
- 6 haftadan uzun süren, simetrik eklem ağrısı ve şişliği
- 1 saatten uzun süren sabah tutukluğu
- Eklemlerde belirgin kızarıklık, ısı artışı ve fonksiyon kaybı
- Nefes darlığı, kuru öksürük (akciğer tutulumu şüphesi)
- Yüksek ateş, döküntü, ani kötüleşme (sistemik tutulum)
- Göz kızarıklığı, ağrılı görme bulanıklığı (skleritis, üveit)
- Tedavi altındayken yeni eklem şişlikleri veya alevlenme
Önleme ve Yaşam Tarzı
- Sigaranın kesinlikle bırakılması (RA gelişimini ve seyrini etkiler)
- Ağız ve diş sağlığının korunması, periodontitis tedavisi
- İdeal vücut ağırlığının korunması ve Akdeniz tipi beslenme
- Düzenli düşük etkili egzersiz (yüzme, yürüyüş, pilates)
- Eklem koruyucu yaşam tarzı ve ergonomik düzenlemeler
- Aile öyküsü olanlarda eklem şikayetlerinin erken değerlendirilmesi
- Aşılama programının (özellikle pnömokok, influenza) güncel tutulması
İlgili Branşta Doktorlar
Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon (FTR) / Romatoloji alanında öne çıkan hekimler. Tüm hekimlerin tam listesi için branş sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Romatoid Artrit (RA) için hangi doktora gidilir?
Romatoid Artrit (RA) tanı ve tedavisi için Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon (FTR) / Romatoloji uzmanına başvurulur. İlk değerlendirme için iç hastalıkları (dahiliye) hekiminize de gidebilirsiniz.
Romatoid Artrit (RA) belirtileri nelerdir?
En sık görülen belirtiler: El, el bileği, ayak ve dizlerde simetrik şişlik, ağrı ve hassasiyet, En az 1 saat süren sabah tutukluğu, Genelde küçük eklemlerde (MKF, PIF) başlayan inflamasyon, Halsizlik, hafif ateş, iştahsızlık ve kilo kaybı. Tam liste için Belirtileri bölümüne bakın.
Romatoid Artrit (RA) nasıl tedavi edilir?
Tedavi yaklaşımları: Erken dönemde konvansiyonel sentetik DMARD: metotreksat birinci tercih, Alternatif csDMARD: leflunomid, sulfasalazin, hidroksiklorokin, Yetersiz yanıtta biyolojik DMARD: anti-TNF (etanercept, adalimumab, infliksimab). Tedavi planı hekim değerlendirmesi sonucu kişiselleştirilir. Detaylar için Tedavi Yöntemleri bölümünü inceleyin.