Kolonoskopi Nedir?
Kolonoskopi, makattan ilerletilen ucunda kamera bulunan esnek bir cihazla (kolonoskop) tüm kalın bağırsağın ve ince bağırsağın son kısmının iç yüzeyinin incelenmesini sağlayan altın standart bir endoskopik tetkiktir. İşlem hem tanı hem tedavi amaçlı kullanılır: polipler aynı seansta çıkarılabilir, biyopsi alınabilir, kanama durdurulabilir.
Kolon kanseri tarama programlarının temelidir; 45-50 yaşından itibaren ortalama riskli bireylerde 10 yılda bir önerilir. Ailesel polipozis, inflamatuar bağırsak hastalığı veya aile öyküsünde kanser olanlarda daha erken yaşta ve daha sık yapılır.
Aynı zamanda makattan kanama, dışkılama alışkanlığı değişikliği, açıklanamayan demir eksikliği anemisi ve karın ağrısı gibi şikayetlerin değerlendirilmesinde başvurulan ilk tetkiktir.
Nasıl Yapılır?
Hasta sol yan yatış pozisyonunda işleme alınır; damar yoluyla sedasyon (uyku ilacı) verilir, hasta uyutulur. Kolonoskop makattan yavaşça ilerletilir; hava-su sistemiyle bağırsak şişirilerek duvar görüntülenir. Çekum (kalın bağırsağın başlangıcı) ve ileumun son kısmı görüldükten sonra cihaz yavaşça geri çekilirken her noktada detaylı inceleme yapılır.
Saptanan polipler aynı seansta snare/forseps ile çıkarılır, şüpheli alanlardan biyopsi alınır. İşlem 20-45 dakika sürer, sedasyon altında olduğu için hasta hiçbir şey hissetmez.
Kimler İçin Uygundur?
- Kolon kanseri taraması (45-50 yaş üzeri)
- Ailede kolon kanseri veya polip öyküsü
- Makattan kanama, kanlı dışkılama
- Dışkılama alışkanlığının değişmesi
- Açıklanamayan demir eksikliği anemisi
- İnflamatuar bağırsak hastalığı (Crohn, ülseratif kolit)
- Kronik karın ağrısı, kilo kaybı
İşlem Öncesi Hazırlık
- İşlemden 2-3 gün önce posasız diyete başlayın
- Bir gün önceden sıvı diyet (et suyu, açık çay, su)
- Doktorunuzun verdiği bağırsak temizleme solüsyonunu eksiksiz için
- İşlemden 8 saat önce katı gıda, 4 saat önce sıvı alımını kesin
- Demir, kan sulandırıcı ve diyabet ilaçlarını doktor önerisine göre düzenleyin
- Refakatçi temin edin; sedasyon sonrası araç kullanamazsınız
İyileşme Süreci
İşlem sonrası hasta uyanma odasında 30-60 dakika gözlem altında tutulur. Sedasyonun etkisi 24 saat sürebileceğinden bu sürede araç kullanmak, önemli karar vermek ve alkol almak yasaktır. Bağırsakta verilen havaya bağlı geçici şişkinlik ve gaz çıkışı normaldir. Aynı gün hafif yiyeceklerle beslenmeye başlanır, ertesi gün normal beslenmeye dönülür. Polip alındıysa 7 gün ağır egzersiz ve sefer önerilmez.
Riskler ve Komplikasyonlar
- Bağırsak duvarında delinme (perforasyon, ~%0,1)
- Polip alımı sonrası kanama (%1-2)
- Sedasyon ilaçlarına bağlı solunum/dolaşım depresyonu
- Geçici karın ağrısı, şişkinlik, gaz
- Bağırsak temizliği eksikliğinde tekrar gereksinimi
- Çok nadir ölüm riski (%0,01'den az)
- Bakteriyemi (nadir)
Fiyat Aralığı & Sigorta
Kolonoskopi SGK kapsamında devlet ve anlaşmalı özel hastanelerde ücretsiz yapılır. Özel hastanelerde sedasyonlu kolonoskopi yaklaşık 4.000-12.000 TL, polip eksizyonu eklendiğinde 6.000-18.000 TL aralığındadır. Tamamlayıcı sağlık sigortaları doktor istemiyle karşılar.
Sıkça Sorulan Sorular
Kolonoskopi ağrılı mıdır?
Sedasyon altında yapıldığında hiçbir şey hissetmezsiniz; işlem sonrası geçici şişkinlik dışında sorun olmaz.
Kolonoskopi kaç yılda bir tekrarlanmalı?
Ortalama riskli bireylerde normal sonuçla 10 yılda bir, polip saptanırsa 3-5 yılda bir önerilir.
Kolonoskopi öncesi diyet ne kadar sürer?
Çoğu klinikte 3 gün posasız diyet, 1 gün berrak sıvı diyeti uygulanır.
Kolonoskopi sırasında polip görülürse ne yapılır?
Polipler aynı seansta tel ile çıkarılır ve patolojiye gönderilir; ek işlem gerekmez.
Kolonoskopi sonrası ne zaman yemek yenir?
Sedasyon geçtikten 1-2 saat sonra hafif öğünle beslenmeye başlanır; ertesi gün normal diyete dönülür.
Kolonoskopi yerine alternatif var mı?
BT kolonografi (sanal kolonoskopi), gaita gizli kan testi ve dışkı DNA testi alternatiftir; pozitif çıkanlarda kolonoskopi yine gerekir.
Kaynaklar
- ASGE — Colonoscopy Guidelines
- ACG — Colorectal Cancer Screening
- Türk Cerrahi Derneği
- T.C. Sağlık Bakanlığı Kanser Tarama
Şehirlere Göre Uzman Hekimler
Türkiye'nin büyük şehirlerinde Kolonoskopi yapan hekimleri görüntüleyin: