Bu sayfada
Epilepsi Nedir?
Epilepsi, beyindeki sinir hücrelerinin anormal ve aşırı senkronize elektriksel deşarjları sonucu tekrarlayan, provoke edilmemiş nöbetlerle karakterize kronik bir nörolojik hastalıktır. Türkiye'de ve dünyada yaklaşık her 100 kişiden birini etkiler. ILAE 2017 sınıflamasına göre nöbetler başlangıç yerine göre fokal (parsiyel), jeneralize veya başlangıcı bilinmeyen olarak sınıflandırılır. Tanıda ayrıntılı öykü, görgü tanıklarının tarifi, EEG ve beyin MR temel araçlardır. Tedavide birinci basamak antiepileptik ilaçlar (levetirasetam, lamotrijin, valproat, karbamazepin) kullanılır; en az iki uygun ilaca yanıtsız olgular ilaca dirençli (refrakter) epilepsi olarak değerlendirilir ve epilepsi cerrahisi, vagal sinir stimülasyonu veya ketojenik diyet seçenekleri gündeme gelir.
Belirtileri
Epilepsi hastalarında en sık görülen belirtiler:
- Aniden başlayan bilinç kaybı, yere düşme ve tüm vücutta kasılma-sarsılma (jeneralize tonik-klonik nöbet)
- Birkaç saniyelik dalma, boşluğa bakma ve cevap vermeme (absans nöbet)
- Yüzde, kolda veya bacakta tek taraflı kasılma, otomatizmalar (çiğneme, yutkunma) (fokal nöbet)
- Nöbet öncesi koku, mide yükselmesi, déjà vu veya korku hissi (aura)
- Nöbet sırasında dil ısırma, idrar/gaita kaçırma ve siyanoz
- Nöbet sonrası konfüzyon, baş ağrısı, kas ağrısı ve aşırı uyku hali (postiktal dönem)
- Sık nöbetlerde bilişsel yavaşlama, depresyon ve anksiyete
Nedenleri ve Risk Faktörleri
- Doğumsal beyin gelişim bozuklukları ve kortikal displaziler
- Perinatal hipoksi, prematürelik ve doğum travması
- Kafa travması, beyin tümörleri ve felç (inme) sonrası nedbe dokusu
- Santral sinir sistemi enfeksiyonları (menenjit, ensefalit, nörosistiserkoz)
- Genetik epilepsi sendromları (SCN1A, CDKL5, Dravet sendromu vb.)
- Metabolik nedenler: hipoglisemi, hiponatremi, hipokalsemi, üremi
- Alkol ve madde bağımlılığı, ani ilaç kesilmesi (provoke nöbetler)
Tanı
Tanıda en önemli adım, hasta ve görgü tanıklarından alınan ayrıntılı nöbet öyküsüdür; nöbetin başlangıcı, süresi, motor bulgular ve postiktal dönem dikkatle sorgulanır. EEG'de iktal ya da interiktal epileptiform deşarjlar tanıyı destekler; gerekirse uzun süreli video-EEG monitörizasyonu yapılır. Yapısal lezyonu dışlamak için yüksek çözünürlüklü beyin MR (epilepsi protokolü) çekilir. Senkop, psikojenik non-epileptik nöbet, migren ve geçici iskemik atak ayırıcı tanıda mutlaka değerlendirilir.
Tedavi Yöntemleri
- Fokal nöbetlerde birinci basamak: levetirasetam, lamotrijin, karbamazepin, okskarbazepin
- Jeneralize nöbetlerde valproat, levetirasetam, lamotrijin (kadınlarda valproattan kaçınma)
- Absans nöbetlerde etosuksimid veya valproat
- Status epileptikusta intravenöz lorazepam/diazepam, ardından fenitoin veya levetirasetam
- İlaca dirençli (en az 2 uygun ilaca yanıtsız) olgularda epilepsi cerrahisi değerlendirmesi
- Cerrahi adayı olmayanlarda vagal sinir stimülasyonu (VNS) veya derin beyin stimülasyonu
- Dirençli pediatrik epilepside ketojenik diyet ve kannabidiol seçenekleri
Ne Zaman Doktora Gidilmeli?
Aşağıdaki durumlardan biri sizde varsa Nöroloji uzmanına başvurmanız önerilir:
- Hayatta ilk kez nöbet geçirildiyse mutlaka acil servise başvurulmalıdır
- Nöbet 5 dakikadan uzun sürdüyse veya art arda tekrarlıyorsa (status epileptikus – acil)
- Mevcut epilepsi hastasında nöbet sıklığı, tipi veya şiddeti değiştiyse
- Tedaviye rağmen ayda birden fazla nöbet oluyorsa ve ilaç direnci düşünülüyorsa
- Hamilelik planı varsa veya hamilelik döneminde ilaç düzenlemesi gerekiyorsa
- Nöbet sonrası uzun süreli konfüzyon, güçsüzlük veya konuşma bozukluğu varsa
Önleme ve Yaşam Tarzı
- Antiepileptik ilaçların düzenli ve doktor onayı olmadan kesilmeden kullanılması
- Uyku düzeninin korunması ve uykusuzluktan kaçınma (en sık tetikleyicilerden)
- Alkol, uyarıcı madde ve stresten uzak durma
- Yanıp sönen ışıklar, video oyunlar gibi fotosensitif tetikleyicilere karşı önlem
- Kafa travmasından korunma (kask kullanımı, düşme önleme)
- Yüzme, yüksekte çalışma ve araç kullanımında nöbet kontrolüne göre güvenlik tedbirleri
İlgili Branşta Doktorlar
Nöroloji alanında öne çıkan hekimler. Tüm hekimlerin tam listesi için branş sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Epilepsi için hangi doktora gidilir?
Epilepsi tanı ve tedavisi için Nöroloji uzmanına başvurulur. İlk değerlendirme için iç hastalıkları (dahiliye) hekiminize de gidebilirsiniz.
Epilepsi belirtileri nelerdir?
En sık görülen belirtiler: Aniden başlayan bilinç kaybı, yere düşme ve tüm vücutta kasılma-sarsılma (jeneralize tonik-klonik nöbet), Birkaç saniyelik dalma, boşluğa bakma ve cevap vermeme (absans nöbet), Yüzde, kolda veya bacakta tek taraflı kasılma, otomatizmalar (çiğneme, yutkunma) (fokal nöbet), Nöbet öncesi koku, mide yükselmesi, déjà vu veya korku hissi (aura). Tam liste için Belirtileri bölümüne bakın.
Epilepsi nasıl tedavi edilir?
Tedavi yaklaşımları: Fokal nöbetlerde birinci basamak: levetirasetam, lamotrijin, karbamazepin, okskarbazepin, Jeneralize nöbetlerde valproat, levetirasetam, lamotrijin (kadınlarda valproattan kaçınma), Absans nöbetlerde etosuksimid veya valproat. Tedavi planı hekim değerlendirmesi sonucu kişiselleştirilir. Detaylar için Tedavi Yöntemleri bölümünü inceleyin.