İnsülin Direnci ICD-10: E88.81

İnsülin Direnci Nedir?

İnsülin direnci, hücrelerin insülin hormonuna duyarlılığının azalması ve kan şekerini düşürmek için pankreasın daha fazla insülin salgılamak zorunda kalmasıdır. Tip 2 diyabet, metabolik sendrom, PKOS, yağlı karaciğer ve kardiyovasküler hastalığın temelinde yer alır; erken dönemde yaşam tarzı değişiklikleriyle geri çevrilebilir.

Belirtileri

İnsülin Direnci hastalarında en sık görülen belirtiler:

• Yemek sonrası belirgin halsizlik, uyku hali ve konsantrasyon güçlüğü
• Tatlı krizi ve sık acıkma
• Bel çevresinde yağlanma ve kilo verme güçlüğü
• Akantosis nigrikans (boyun, koltuk altı, kasıkta koyu kadifemsi cilt)
• Cilt etiketleri (skin tag)
• Adet düzensizliği ve PKOS bulguları
• Yorgunluk, baş ağrısı ve gün içi enerji dalgalanmaları
• Yağlı karaciğer ile uyumlu hafif karaciğer enzim yüksekliği

Nedenleri ve Risk Faktörleri

• Obezite, özellikle viseral (göbek) yağlanma
• Hareketsiz yaşam
• Şeker ve rafine karbonhidrat ağırlıklı beslenme
• Genetik yatkınlık ve aile öyküsü
• Polikistik over sendromu
• Uyku düzensizliği ve obstrüktif uyku apnesi
• Kronik stres ve yüksek kortizol
• Bazı ilaçlar (steroidler, atipik antipsikotikler)
• Gebelik (gestasyonel diyabet öyküsü)

Tanı

İnsülin direnci için altın standart tek bir test yoktur; tanı klinik ve laboratuvar bulgularının birlikte değerlendirilmesiyle konur. Açlık plazma glukozu, açlık insülini ve HOMA-IR (HOMA-IR = açlık insülini × açlık glukozu / 405) hesaplanır; HOMA-IR > 2.5 insülin direnci lehine yorumlanır. Pre-diyabet ADA kriterlerine göre: açlık glukozu 100-125 mg/dL (IFG), OGTT 2. saat 140-199 mg/dL (IGT) veya HbA1c %5.7-6.4 olarak tanımlanır. Lipid profili, ALT/AST, karaciğer USG ve kan basıncı eşlik eden değerlendirmenin parçasıdır.

Tedavi Yöntemleri

• Yaşam tarzı tedavisi birinci basamaktır; %5-7 kilo kaybı diyabet riskini %58 azaltır
• Düşük glisemik indeksli, lifli, Akdeniz tipi beslenme
• Rafine şeker, şekerli içecekler ve işlenmiş karbonhidratlardan kaçınma
• Haftada en az 150 dakika orta yoğunlukta aerobik + 2 gün direnç egzersizi
• Yüksek riskli pre-diyabette metformin (özellikle BKİ>35, <60 yaş, gestasyonel DM öyküsü)
• PKOS'lu hastalarda metformin tedavisi
• Eşlik eden hipertansiyon ve dislipideminin tedavisi
• Uyku düzeninin sağlanması (7-9 saat) ve uyku apnesinin tedavisi
• Yıllık HbA1c ve metabolik tarama

Ne Zaman Doktora Gidilmeli?

Aşağıdaki durumlardan biri sizde varsa Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları uzmanına başvurmanız önerilir:

• Bel çevresi kadında >88 cm, erkekte >102 cm
• Boyunda, koltuk altında koyulaşma (akantosis nigrikans)
• Yemek sonrası aşırı halsizlik ve sürekli tatlı isteği
• Ailede tip 2 diyabet öyküsü ve kilo alımı
• Gestasyonel diyabet veya iri bebek doğurma öyküsü
• PKOS, yağlı karaciğer veya kontrolsüz hipertansiyon tanısı

Önleme ve Yaşam Tarzı

• Sağlıklı kiloya ulaşma ve koruma
• Düzenli egzersiz alışkanlığı
• Lifli, dengeli beslenme; tam tahıllar, sebze, baklagil
• Şekerli içecekler ve fast-food tüketiminin azaltılması
• Düzenli uyku ve stres yönetimi
• Sigaranın bırakılması
• Riskli bireylerde yıllık açlık glukoz ve HbA1c kontrolü

İlgili Branşta Doktorlar

Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları alanında öne çıkan hekimler. Tüm hekimlerin tam listesi için branş sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Kaynaklar