Bu sayfada
Kronik Böbrek Hastalığı Nedir?
Kronik böbrek hastalığı (KBH), eGFR'nin 3 ay üzeri 60 mL/dk/1.73m² altında kalması veya idrar/böbrek hasarı bulguları (proteinüri, hematüri, görüntüleme/biyopsi anormalliği) ile tanımlanan ilerleyici böbrek fonksiyon kaybıdır. KDIGO 2024 kılavuzuna göre G1-G5 ve A1-A3 olmak üzere iki eksenli sınıflanır. Türkiye'de yetişkinlerin %15 kadarında çeşitli evrelerde görülür ve diyabet ile hipertansiyon en sık nedendir.
Belirtileri
Kronik Böbrek Hastalığı hastalarında en sık görülen belirtiler:
- Erken evrelerde belirti vermez (sessiz seyir)
- İlerleyen evrede yorgunluk ve halsizlik
- Bacaklarda, ayak bileklerinde ödem
- İdrar miktarında azalma veya gece sık idrara çıkma (nokturi)
- İdrar renginde değişiklik veya köpüklü idrar (proteinüri)
- Kaşıntı, kuru cilt, kötü ağız tadı, bulantı (üremi)
- Yüksek tansiyon ve nefes darlığı (sıvı yüklenmesi)
Nedenleri ve Risk Faktörleri
- Diyabetik nefropati (en sık neden, KBH'nin yaklaşık %40'ı)
- Hipertansif nefroskleroz
- Glomerülonefritler (IgA nefropatisi, FSGS, membranöz)
- Polikistik böbrek hastalığı (otozomal dominant)
- Obstrüktif üropati (taş, BPH)
- Tekrarlayan pyelonefrit ve interstisyel nefrit
- İlaç toksisitesi (uzun süre NSAİİ, aminoglikozid, IV kontrast)
- Otoimmün hastalıklar (Lupus nefriti, vaskülitler)
Tanı
Tanı, en az 3 ay üst üste eGFR <60 mL/dk/1.73m² ve/veya böbrek hasarı bulgusu (spot idrar mikroalbumin/kreatinin oranı ≥30 mg/g, hematüri, görüntülemede yapısal anormallik) ile konur. eGFR CKD-EPI 2021 formülü ile hesaplanır. Evreleme G1 (≥90) - G5 (<15) ve A1 (<30) - A3 (>300 mg/g) olmak üzere iki eksenlidir. Renal USG böbrek boyutu ve kistleri değerlendirir; ileri vakada biyopsi düşünülür.
Tedavi Yöntemleri
- Altta yatan hastalığın tedavisi: HbA1c <7% ve KB <130/80 mmHg hedefi
- ACE inhibitörü veya ARB (proteinüride birinci tercih, reno-protektif)
- SGLT-2 inhibitörü (dapagliflozin, empagliflozin — KDIGO 2024 önerisi)
- Statin (yüksek kardiyovasküler risk; ASCVD riski belirgindir)
- Sodyum kısıtlama (<2 g/gün), düşük potasyum ve fosfor diyeti
- Anemide eritropoietin, demir takviyesi; hiperfosfatemide fosfor bağlayıcı
- D vitamini + kalsimimetik (sekonder hiperparatiroidi)
- G5 evrede renal replasman tedavisi: hemodiyaliz, periton diyalizi veya böbrek nakli
Ne Zaman Doktora Gidilmeli?
Aşağıdaki durumlardan biri sizde varsa Nefroloji uzmanına başvurmanız önerilir:
- Açıklanamayan yorgunluk, ödem veya nefes darlığı varsa
- İdrar miktarında belirgin azalma veya köpüklü idrar farkediliyorsa
- Diyabet veya hipertansiyon tanısı varsa yıllık böbrek tahlili yaptırılmıyorsa
- Aile öyküsünde polikistik böbrek hastalığı bulunuyorsa
- Tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonu veya böbrek taşı öyküsü varsa
Önleme ve Yaşam Tarzı
- Diyabetik ve hipertansif hastalarda hedef değerlere ulaşma
- Yıllık spot idrar mikroalbumin + kreatinin ve eGFR kontrolü
- NSAİİ'lerin uzun süreli ve gereksiz kullanımından kaçınma
- Bol su tüketme (1.5-2 L/gün, kalp/böbrek izin verdiği ölçüde)
- Tuz kısıtlama, sigara bırakma, sağlıklı kilo
İlgili Branşta Doktorlar
Nefroloji alanında öne çıkan hekimler. Tüm hekimlerin tam listesi için branş sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Kronik Böbrek Hastalığı için hangi doktora gidilir?
Kronik Böbrek Hastalığı tanı ve tedavisi için Nefroloji uzmanına başvurulur. İlk değerlendirme için iç hastalıkları (dahiliye) hekiminize de gidebilirsiniz.
Kronik Böbrek Hastalığı belirtileri nelerdir?
En sık görülen belirtiler: Erken evrelerde belirti vermez (sessiz seyir), İlerleyen evrede yorgunluk ve halsizlik, Bacaklarda, ayak bileklerinde ödem, İdrar miktarında azalma veya gece sık idrara çıkma (nokturi). Tam liste için Belirtileri bölümüne bakın.
Kronik Böbrek Hastalığı nasıl tedavi edilir?
Tedavi yaklaşımları: Altta yatan hastalığın tedavisi: HbA1c <7% ve KB <130/80 mmHg hedefi, ACE inhibitörü veya ARB (proteinüride birinci tercih, reno-protektif), SGLT-2 inhibitörü (dapagliflozin, empagliflozin — KDIGO 2024 önerisi). Tedavi planı hekim değerlendirmesi sonucu kişiselleştirilir. Detaylar için Tedavi Yöntemleri bölümünü inceleyin.