Metabolik Sendrom ICD-10: E88.81

Metabolik Sendrom Nedir?

Metabolik sendrom; abdominal obezite, dislipidemi, hipertansiyon ve bozulmuş glukoz metabolizmasının birlikte görüldüğü ve kardiyovasküler hastalık ile tip 2 diyabet riskini katlayarak artıran bir kümedir. Türkiye'de erişkinlerin yaklaşık üçte birinde görülmekte olup yaşla birlikte sıklığı artar.

Belirtileri

Metabolik Sendrom hastalarında en sık görülen belirtiler:

• Bel çevresinde belirgin yağlanma (elma tipi obezite)
• Yorgunluk, halsizlik ve gün içi enerji düşüklüğü
• Yemek sonrası uyku hali ve konsantrasyon güçlüğü
• Akantosis nigrikans (cilt koyulaşması)
• Yüksek tansiyon belirtileri (baş ağrısı, ense ağrısı)
• Sık idrara çıkma, sık susama (gizli diyabet bulguları)
• Horlama, uyku apnesi belirtileri
• Adet düzensizliği ve infertilite (kadınlarda)

Nedenleri ve Risk Faktörleri

• Abdominal obezite ve viseral yağlanma
• İnsülin direnci
• Hareketsiz yaşam tarzı
• Yüksek kalori, şeker ve doymuş yağ ağırlıklı beslenme
• Genetik yatkınlık ve aile öyküsü
• İleri yaş
• Hormonal değişiklikler (menopoz, PKOS)
• Kronik stres, uyku bozukluğu ve obstrüktif uyku apnesi

Tanı

NCEP ATP III kriterlerine göre aşağıdakilerden en az 3'ünün varlığında tanı konur: (1) Bel çevresi erkekte >102 cm, kadında >88 cm (IDF'ye göre Avrupalı erkek >94 cm, kadın >80 cm); (2) Trigliserit ≥150 mg/dL veya tedavi alıyor olmak; (3) HDL erkekte <40 mg/dL, kadında <50 mg/dL; (4) Kan basıncı ≥130/85 mmHg veya antihipertansif kullanımı; (5) Açlık glukozu ≥100 mg/dL veya tip 2 diyabet tedavisi. Ek olarak HbA1c, OGTT, karaciğer enzimleri, ürik asit, hsCRP ve karaciğer USG değerlendirilir.

Tedavi Yöntemleri

• Tedavinin temeli yaşam tarzı değişikliğidir: %7-10 kilo kaybı hedeflenir
• Akdeniz veya DASH diyeti; tuz, şeker ve doymuş yağ kısıtlaması
• Haftada 150-300 dk aerobik + 2-3 gün direnç egzersizi
• Sigaranın bırakılması ve alkolün sınırlandırılması
• Hipertansiyon için ACE inhibitörü/ARB tercih edilir
• Dislipidemi için statin ve gerektiğinde ezetimib, fibratlar
• İnsülin direnci/pre-diyabette metformin
• Yüksek BKİ'de farmakoterapi (GLP-1 agonistleri: liraglutid, semaglutid) ve uygun olgularda bariatrik cerrahi
• Uyku apnesi tanı ve CPAP tedavisi
• Yıllık kardiyovasküler risk değerlendirmesi (SCORE2, ASCVD)

Ne Zaman Doktora Gidilmeli?

Aşağıdaki durumlardan biri sizde varsa Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları uzmanına başvurmanız önerilir:

• Bel çevresinin sınır değerin üzerinde olması
• Tansiyon yüksekliği, baş ağrısı, ense ağrısı
• Kan tahlilinde yüksek trigliserit veya düşük HDL saptanması
• Ailede erken yaşta kalp hastalığı, diyabet öyküsü
• Yağlı karaciğer (karaciğer enzim yüksekliği) tanısı
• PKOS, gestasyonel diyabet veya uyku apnesi tanısı

Önleme ve Yaşam Tarzı

• Sağlıklı kilonun korunması, bel çevresinin sınır değerlerin altında tutulması
• Düzenli fiziksel aktivite ve oturma süresinin azaltılması
• Akdeniz tipi, lifli, tam tahıllı beslenme
• Şekerli içecekler, işlenmiş gıda ve trans yağlardan kaçınma
• Düzenli ve yeterli uyku (7-9 saat)
• Stres yönetimi ve sigaranın bırakılması
• Yıllık tansiyon, lipid ve glukoz taraması
• Aile öyküsü olanlarda erken yaşta risk değerlendirmesi

İlgili Branşta Doktorlar

Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları alanında öne çıkan hekimler. Tüm hekimlerin tam listesi için branş sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Kaynaklar