Polikistik Over Sendromu ICD-10: E28.2

Polikistik Over Sendromu Nedir?

Polikistik over sendromu (PKOS), üreme çağındaki kadınların yaklaşık %8-13'ünü etkileyen, hiperandrojenizm, ovulasyon bozukluğu ve polikistik over morfolojisi ile karakterize en yaygın endokrin bozukluktur. İnfertilitenin önde gelen nedenlerinden biri olup tip 2 diyabet, metabolik sendrom ve kardiyovasküler hastalık riskini artırır.

Belirtileri

Polikistik Over Sendromu hastalarında en sık görülen belirtiler:

• Adet düzensizliği (oligomenore/amenore) veya anovulasyon
• Hirsutizm (yüz, göğüs, karında erkek tipi kıllanma)
• Akne, yağlı cilt ve androjenetik alopesi
• İnfertilite ve gebelik kalmada güçlük
• Kilo alımı, özellikle bel çevresinde yağlanma
• Akantosis nigrikans (boyun, koltuk altında koyu kadifemsi cilt)
• Anksiyete, depresyon ve yaşam kalitesinde azalma
• Uyku apnesi semptomları (özellikle obez hastalarda)

Nedenleri ve Risk Faktörleri

• Genetik yatkınlık ve aile öyküsü
• İnsülin direnci ve hiperinsülinemi
• Hipotalamo-hipofizer aks bozukluğu (artmış LH/FSH oranı)
• Over teka hücrelerinden artmış androjen üretimi
• Obezite (durumu ağırlaştırır)
• Düşük dereceli kronik enflamasyon
• İntrauterin androjen maruziyeti hipotezi

Tanı

Tanı Rotterdam kriterleri ile konur: (1) oligo/anovulasyon, (2) klinik veya biyokimyasal hiperandrojenizm, (3) ultrasonografide polikistik over morfolojisi (her overde ≥20 folikül veya over hacmi ≥10 mL). Üç kriterden ikisinin varlığı ve diğer nedenlerin (konjenital adrenal hiperplazi, Cushing, hiperprolaktinemi, tiroid hastalığı, androjen salgılayan tümör) dışlanması gerekir. İstenecek testler: total ve serbest testosteron, SHBG, DHEAS, 17-OH progesteron, TSH, prolaktin, açlık glukozu, HbA1c, OGTT, lipid profili, HOMA-IR ve transvajinal/abdominal pelvik USG.

Tedavi Yöntemleri

• Yaşam tarzı değişikliği: %5-10 kilo kaybı semptomları belirgin iyileştirir
• Akdeniz veya düşük glisemik indeksli diyet, düzenli egzersiz
• Adet düzeni ve hiperandrojenizm için kombine oral kontraseptifler (KOK)
• Hirsutizm için antiandrojenler: spironolakton, siproteron asetat, finasterid
• İnsülin direncinde metformin (özellikle bozulmuş glukoz toleransı varlığında)
• Gebelik isteğinde ovulasyon indüksiyonu: 1. tercih letrozol, ardından klomifen sitrat
• Dirençli olgularda gonadotropinler, laparoskopik over drilling, IVF
• Akne ve cilt sorunları için dermatolojik tedaviler, lazer epilasyon
• Mental sağlık ve uyku apnesinin değerlendirilmesi

Ne Zaman Doktora Gidilmeli?

Aşağıdaki durumlardan biri sizde varsa Kadın Hastalıkları ve Doğum uzmanına başvurmanız önerilir:

• Üç aydan uzun süren adet gecikmesi veya çok seyrek adetler
• Yüzde, göğüste, karında belirgin erkek tipi kıllanma
• İnatçı akne ve saç dökülmesi
• 1 yıldır korunmasız ilişkiye rağmen gebelik olmaması (≥35 yaşta 6 ay)
• Hızlı kilo alımı ve bel çevresinde belirgin artış
• Akantosis nigrikans ve diyabet aile öyküsü

Önleme ve Yaşam Tarzı

• PKOS önlenemez ancak komplikasyonlar geciktirilebilir
• Sağlıklı kiloya ulaşma ve koruma
• Düzenli aerobik ve direnç egzersizleri (haftada 150+ dk)
• Şeker ve rafine karbonhidratlardan fakir, lifli beslenme
• Yıllık metabolik tarama (HbA1c, lipid, KB)
• Sigaranın bırakılması
• Stres yönetimi ve yeterli uyku

İlgili Branşta Doktorlar

Kadın Hastalıkları ve Doğum alanında öne çıkan hekimler. Tüm hekimlerin tam listesi için branş sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Kaynaklar