Bu sayfada
Endometriozis Nedir?
Endometriozis, rahim iç tabakasına (endometrium) benzeyen dokunun rahim dışında (over, periton, bağırsak, mesane) yerleşip her adet döneminde kanaması sonucu kronik inflamasyon, yapışıklık ve ağrıya yol açan östrojen bağımlı bir hastalıktır. Üreme çağındaki kadınların yaklaşık %10'unu etkiler; kronik pelvik ağrı ve infertilitenin en sık nedenlerindendir.
Belirtileri
Endometriozis hastalarında en sık görülen belirtiler:
- Şiddetli ve giderek artan adet ağrısı (dismenore)
- Cinsel ilişki sırasında derin pelvik ağrı (disparoni)
- Kronik pelvik ağrı, kasık ve bel ağrısı
- Adet döneminde defekasyon sırasında ağrı (disşezi)
- İdrar yaparken yanma ve ağrı (dizüri)
- Adet dışı düzensiz kanamalar (lekelenme)
- İnfertilite (gebelik elde edememe)
- Halsizlik, yorgunluk ve şişkinlik
Nedenleri ve Risk Faktörleri
- Retrograd menstruasyon teorisi (adet kanının ters yönde tubalara akması)
- Çölom epitelinin metaplazi geçirmesi
- Genetik yatkınlık ve aile öyküsü
- İmmün sistem bozuklukları
- Östrojen baskınlığı ve hormonal denge bozuklukları
- Kısa menstrüel siklus ve erken menarş
- Hiç doğum yapmamış olmak (nulliparite)
- Çevresel toksinler (dioksin, ftalat) maruziyeti
Tanı
Tanıda ayrıntılı öykü ve pelvik muayene esastır; douglas'ta hassasiyet ve nodülarite saptanabilir. Transvajinal ultrasonografi over endometriomalarını (çikolata kisti) ve derin infiltre endometriozisi gösterebilir. Pelvik MR derin infiltre endometriozis ve barsak/mesane tutulumunu değerlendirmede yararlıdır. CA-125 düzeyi yükselebilir ancak özgül değildir. Kesin tanı laparoskopi ile lezyonların görsel doğrulanması ve histopatolojik incelemesidir; revize ASRM evrelemesi ile evre belirlenir.
Tedavi Yöntemleri
- Ağrı kontrolünde nonsteroid antiinflamatuar ilaçlar (NSAİİ)
- Birinci basamak hormonal tedavi: kombine oral kontraseptifler
- Progestin tedavisi (dienogest, levonorgestrelli RİA)
- GnRH agonistleri (löprolid) ve antagonistleri (elagolix) ileri olgularda
- Aromataz inhibitörleri dirençli olgularda
- Laparoskopik eksizyon veya ablasyonla endometriotik odakların çıkarılması
- Endometrioma için laparoskopik kistektomi
- İnfertilitede yardımcı üreme teknikleri (IVF)
Ne Zaman Doktora Gidilmeli?
Aşağıdaki durumlardan biri sizde varsa Kadın Hastalıkları ve Doğum uzmanına başvurmanız önerilir:
- Ağrı kesicilere yanıt vermeyen, iş-okul devamsızlığına neden olan adet ağrısı
- 1 yıldır korunmasız ilişkiye rağmen gebelik elde edememe
- Cinsel ilişki sırasında sürekli ağrı
- Adet döneminde dışkıda veya idrarda kanama
- Pelvik kitle saptanması veya ani şiddetli karın ağrısı (kist rüptürü)
- Bağırsak tıkanıklığı belirtileri (kabızlık, kusma, gaz çıkaramama)
Önleme ve Yaşam Tarzı
- Düzenli jinekolojik kontrol (özellikle ailede öykü varsa)
- Aşırı östrojenik diyetten kaçınma, lifli beslenme
- Düzenli fiziksel aktivite (haftada 4 saat üstü egzersiz koruyucu)
- Sigara ve alkol kullanımının azaltılması
- Aşırı kafein tüketiminden kaçınma
- Çevresel toksinlere maruziyeti azaltma
- Adet düzensizliklerinin erken değerlendirilmesi
İlgili Branşta Doktorlar
Kadın Hastalıkları ve Doğum alanında öne çıkan hekimler. Tüm hekimlerin tam listesi için branş sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Endometriozis için hangi doktora gidilir?
Endometriozis tanı ve tedavisi için Kadın Hastalıkları ve Doğum uzmanına başvurulur. İlk değerlendirme için iç hastalıkları (dahiliye) hekiminize de gidebilirsiniz.
Endometriozis belirtileri nelerdir?
En sık görülen belirtiler: Şiddetli ve giderek artan adet ağrısı (dismenore), Cinsel ilişki sırasında derin pelvik ağrı (disparoni), Kronik pelvik ağrı, kasık ve bel ağrısı, Adet döneminde defekasyon sırasında ağrı (disşezi). Tam liste için Belirtileri bölümüne bakın.
Endometriozis nasıl tedavi edilir?
Tedavi yaklaşımları: Ağrı kontrolünde nonsteroid antiinflamatuar ilaçlar (NSAİİ), Birinci basamak hormonal tedavi: kombine oral kontraseptifler, Progestin tedavisi (dienogest, levonorgestrelli RİA). Tedavi planı hekim değerlendirmesi sonucu kişiselleştirilir. Detaylar için Tedavi Yöntemleri bölümünü inceleyin.