Bu sayfada
Menopoz Nedir?
Menopoz, over rezervinin tükenmesi sonucu östrojen üretiminin azalması ve adet kanamalarının kalıcı olarak sona ermesidir. Türkiye'de ortalama 47-50 yaşları arasında görülür; sıcak basması, gece terlemeleri, vajinal kuruluk, uyku ve duygudurum değişiklikleri ile birlikte uzun dönemde osteoporoz ve kardiyovasküler risk artışına yol açabilir.
Belirtileri
Menopoz hastalarında en sık görülen belirtiler:
- Sıcak basmaları ve gece terlemeleri (vazomotor semptomlar)
- Adet düzensizlikleri ve sonrasında amenore
- Vajinal kuruluk, disparoni ve cinsel istek azalması
- Uyku bozuklukları ve insomni
- Duygudurum değişiklikleri, irritabilite, depresif belirtiler
- Konsantrasyon güçlüğü ve unutkanlık
- Eklem ve kas ağrıları
- Cilt kuruluğu, saç dökülmesi, kilo artışı
- Üriner sıkışma ve tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonları
Nedenleri ve Risk Faktörleri
- Overlerin foliküler rezervinin yaşa bağlı tükenmesi
- Östrojen ve progesteron üretiminin belirgin azalması
- FSH ve LH düzeylerinde kompansatuar artış
- Cerrahi menopoz (bilateral ooforektomi)
- Kemoterapi ve radyoterapiye bağlı over yetmezliği
- Erken menopoza neden olan otoimmün hastalıklar
- Genetik faktörler ve sigara kullanımı (erken menopoz)
Tanı
Menopoz tanısı genellikle klinik olarak konur; başka bir neden olmaksızın 12 ay süreyle adet görmeme menopozu tanımlar. Tanıyı desteklemek için FSH düzeyinin tekrarlayan ölçümlerde 30 mIU/mL üzerinde ve östradiol düzeyinin düşük (<20 pg/mL) bulunması beklenir. 40 yaş altı erken over yetmezliğinden şüpheleniliyorsa anti-Müllerian hormon (AMH), kromozom analizi ve otoimmün panel istenir. Eşlik eden durumlar için tiroid fonksiyon testleri, lipid profili, kemik mineral yoğunluğu (DEXA) ve mamografi planlanır.
Tedavi Yöntemleri
- Vazomotor şikayetlerde menopozal hormon tedavisi (MHT/HRT): östrojen + progesteron
- Rahmi alınmış hastalarda yalnızca östrojen tedavisi
- Hormon kullanamayanlarda SSRI/SNRI (paroksetin, venlafaksin), gabapentin
- Vajinal kuruluk için lokal östrojen kremleri veya ovülleri
- Osteoporoz korunmasında kalsiyum (1000-1200 mg) + D vitamini (800-1000 IU)
- Osteoporoz varlığında bisfosfonatlar veya denosumab
- Cinsel disfonksiyonda kayganlaştırıcılar, ospemifene
- Yaşam tarzı: düzenli egzersiz, dengeli beslenme, sigaranın bırakılması
Ne Zaman Doktora Gidilmeli?
Aşağıdaki durumlardan biri sizde varsa Kadın Hastalıkları ve Doğum uzmanına başvurmanız önerilir:
- Menopoz sonrası tekrar başlayan vajinal kanama
- Günlük yaşamı bozan şiddetli sıcak basmaları ve uykusuzluk
- Depresyon, intihar düşünceleri veya ciddi duygudurum bozukluğu
- 40 yaş altında adet kesilmesi (erken over yetmezliği şüphesi)
- Boyda kısalma, sırt ağrısı, kırıklar (osteoporoz şüphesi)
- Ağrılı ilişki ve tekrarlayan üriner enfeksiyonlar
- Göğüste kitle, akıntı veya pap smear anormalliği
Önleme ve Yaşam Tarzı
- Düzenli aerobik ve direnç egzersizleri ile kemik sağlığının korunması
- Kalsiyum ve D vitamininden zengin dengeli beslenme
- Sigaranın bırakılması ve alkolün sınırlandırılması
- İdeal vücut ağırlığının korunması
- Yıllık jinekolojik muayene, mamografi ve kemik dansitometrisi takibi
- Stres yönetimi, yoga ve meditasyon uygulamaları
- Sıcak basmalarını tetikleyen baharatlı yiyecek, kafein ve alkolden kaçınma
İlgili Branşta Doktorlar
Kadın Hastalıkları ve Doğum alanında öne çıkan hekimler. Tüm hekimlerin tam listesi için branş sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Menopoz için hangi doktora gidilir?
Menopoz tanı ve tedavisi için Kadın Hastalıkları ve Doğum uzmanına başvurulur. İlk değerlendirme için iç hastalıkları (dahiliye) hekiminize de gidebilirsiniz.
Menopoz belirtileri nelerdir?
En sık görülen belirtiler: Sıcak basmaları ve gece terlemeleri (vazomotor semptomlar), Adet düzensizlikleri ve sonrasında amenore, Vajinal kuruluk, disparoni ve cinsel istek azalması, Uyku bozuklukları ve insomni. Tam liste için Belirtileri bölümüne bakın.
Menopoz nasıl tedavi edilir?
Tedavi yaklaşımları: Vazomotor şikayetlerde menopozal hormon tedavisi (MHT/HRT): östrojen + progesteron, Rahmi alınmış hastalarda yalnızca östrojen tedavisi, Hormon kullanamayanlarda SSRI/SNRI (paroksetin, venlafaksin), gabapentin. Tedavi planı hekim değerlendirmesi sonucu kişiselleştirilir. Detaylar için Tedavi Yöntemleri bölümünü inceleyin.