Kalp Yetmezliği ICD-10: I50

Kalp Yetmezliği Nedir?

Kalp yetmezliği; kalbin yapısal veya işlevsel bozukluğu nedeniyle dokulara yeterli kan pompalayamaması ya da bunu yüksek dolum basınçları ile sürdürmesiyle ortaya çıkan, ilerleyici klinik bir sendromdur. ESC 2021 kılavuzuna göre sol ventrikül ejeksiyon fraksiyonuna (LVEF) göre düşük (HFrEF, EF ≤%40), hafif düşük (HFmrEF, EF %41-49) ve korunmuş (HFpEF, EF ≥%50) olarak sınıflandırılır; ayrıca yeni eklenen iyileşmiş EF (HFimpEF) kategorisi tedavi yanıtını izler. Türkiye'de yetişkin nüfusta tahmini prevalans %2-3 olup yaşla birlikte artmakta, 65 yaş üstünde %10'a ulaşmaktadır. Hastanın fonksiyonel durumu NYHA Sınıf I-IV ile belirlenir ve prognoz açısından çok önemlidir. Erken tanı, dörtlü temel tedavinin (GDMT) hızla başlanması ve yapılandırılmış izlem ile mortalite ve hastane yatışı belirgin azalmaktadır.

Belirtileri

Kalp Yetmezliği hastalarında en sık görülen belirtiler:

• Eforla ve istirahatte artan nefes darlığı (dispne)
• Gece yatarken nefes alamama (ortopne) ve paroksismal noktürnal dispne
• Bacaklarda, ayak bileklerinde gode bırakan ödem
• Hızlı kilo alımı (sıvı retansiyonu, günde 1 kg üzeri)
• Çabuk yorulma, halsizlik ve egzersiz toleransında belirgin azalma
• Çarpıntı, düzensiz kalp atışı (sıklıkla atriyal fibrilasyon)
• Karında şişlik (asit), sağ üst kadran ağrısı (hepatik konjesyon) ve iştahsızlık
• İnatçı kuru öksürük (özellikle yatınca artan, akciğer konjesyonu)
• Pembe köpüklü balgam (akut akciğer ödemi)
• Bilinç bulanıklığı, oryantasyon kaybı (düşük debiye bağlı, yaşlılarda)
• Soğuk, soluk ve nemli cilt; periferik siyanoz (kardiyojenik şok)
• Noktüri (gece sık idrara çıkma) ve gündüz oligürisi

Nedenleri ve Risk Faktörleri

• Koroner arter hastalığı ve geçirilmiş miyokard enfarktüsü (en sık neden)
• Uzun süredir kontrolsüz hipertansiyon ve hipertansif kalp hastalığı
• Kalp kapak hastalıkları (mitral, aort yetmezliği veya darlığı)
• Dilate, hipertrofik, restriktif veya peripartum kardiyomiyopatiler
• Atriyal fibrilasyon ve diğer taşiaritmiler (taşikardi-aracılı KM)
• Diyabet, obezite ve metabolik sendrom
• Aşırı alkol kullanımı ve kokain (toksik kardiyomiyopati)
• Kemoterapötikler (antrasiklinler, trastuzumab) ve göğüs radyoterapisi
• Hipertiroidi, hipotiroidi ve feokromositoma
• Ağır ve kronik anemi, beriberi, selenyum eksikliği
• Miyokardit (viral, otoimmün), sarkoidoz, amiloidoz
• Konjenital kalp hastalıkları ve perikardiyal hastalıklar

Tanı

Tanıda kapsamlı öykü ve fizik muayene (juguler venöz dolgunluk, hepatojuguler reflü, akciğerlerde bibasiller raller, S3 gallop, periferik ödem) temeldir. NT-proBNP (>125 pg/mL kronik, >300 pg/mL akut) veya BNP (>35 pg/mL kronik, >100 pg/mL akut) düzeyleri tanı dışlama amaçlı yüksek negatif öngörü değerine sahiptir; obezitede düşük, atriyal fibrilasyon ve KBH'de yüksek bulunabilir. 12 derivasyonlu EKG ile aritmi, iskemi, hipertrofi ve eski enfarkt değerlendirilir; tamamen normal EKG kalp yetmezliği olasılığını azaltır. Ekokardiyografi (EKO) altın standart görüntülemedir; LVEF (Simpson biplane), diyastolik fonksiyon (E/A, E/e', LA boyutu), kapak yapısı ve sağ ventrikül işlevi değerlendirilerek HFrEF/HFmrEF/HFpEF ayrımı yapılır. Posterior-anterior akciğer grafisinde kardiyomegali, pulmoner konjesyon, Kerley B çizgileri ve plevral efüzyon görülebilir. Tam kan, böbrek-karaciğer fonksiyonları, elektrolitler, troponin, TSH, demir paneli (ferritin <100 ng/mL veya TSAT <%20 demir eksikliği) ve HbA1c rutin istenir. Etyoloji araştırmasında koroner anjiyografi (iskemik etyoloji şüphesi), kardiyak MR (miyokardit, infiltratif hastalık), kardiyopulmoner egzersiz testi ve seçilmiş olgularda endomiyokardiyal biyopsi planlanır. NYHA fonksiyonel sınıflama (I: semptomsuz - IV: istirahatte semptom) ve ACC/AHA evreleme (A: risk altında - D: ileri evre) tedavi kararını yönlendirir.

Tedavi Yöntemleri

• HFrEF'te dörtlü temel tedavi (GDMT) — mümkün olan en kısa sürede başlanmalı ve titre edilmelidir
• ARNI (sakubitril/valsartan 49/51 veya 97/103 mg 2x1) — ACE-İ/ARB'ye üstün, ilk seçenek
• ARNI tolere edilemiyorsa ACEİ (ramipril, enalapril) veya ARB (kandesartan, valsartan)
• Beta-bloker (bisoprolol, karvedilol, nebivolol, uzun salınımlı metoprolol süksinat) — düşük dozdan titrasyon
• MRA (spironolakton 25-50 mg, eplerenon 25-50 mg) — eGFR >30 ve K+ <5.0 mEq/L iken
• SGLT2 inhibitörü (dapagliflozin 10 mg, empagliflozin 10 mg) — tüm LVEF değerlerinde fayda
• Konjesyon varlığında loop diüretik (furosemid 20-80 mg, torasemid 5-20 mg) — semptomatik tedavi
• Sinüs ritminde kalp hızı ≥70/dk ise ivabradin eklenmesi (semptomatik HFrEF)
• Demir eksikliğinde IV ferrik karboksimaltoz (semptom, yaşam kalitesi ve hastane yatışını azaltır)
• Vericiguat (worsening HF) ve omekamtiv mekarbil (seçilmiş olgular)
• HFpEF'te SGLT2 inhibitörü, diüretik ve eşlik eden hastalıkların (HT, AF, obezite) sıkı yönetimi
• Tuz kısıtlaması (<5 g/gün) ve sıvı kısıtlaması (1.5-2 L/gün, hiponatremide)
• Günlük tartı takibi, ödem ve dispne izlemi (3 gün içinde 2 kg artışta diüretik artırma)
• Seçilmiş hastalarda CRT (LBBB ile QRS ≥150 ms) ve primer/sekonder korunma için ICD
• İleri evrede mekanik dolaşım desteği (IABP, ECMO, LVAD) ve kalp transplantasyonu
• Aşılama (yıllık influenza, pnömokok, COVID-19), kardiyak rehabilitasyon ve psikososyal destek

Ne Zaman Doktora Gidilmeli?

Aşağıdaki durumlardan biri sizde varsa Kardiyoloji uzmanına başvurmanız önerilir:

• Ani başlayan şiddetli nefes darlığı veya pembe-köpüklü balgam → acil servis
• 2-3 günde 2 kg üzeri kilo artışı veya ödemde belirgin artış
• Yatarken nefes alamama, gece nefes darlığı ile uyanma, oturarak uyuma ihtiyacı
• Yeni başlayan çarpıntı, bayılma (senkop) veya bilinç bulanıklığı
• Göğüs ağrısı ile birlikte nefes darlığı (akut koroner sendrom şüphesi) → acil
• İdrar miktarında belirgin azalma, soğuk terleme ve halsizlik (düşük debi)
• Yeni başlayan veya kontrolsüz hipertansiyon
• Bilinen kalp yetmezliği hastasında semptom kötüleşmesi ve diüretik yanıtsızlığı

Önleme ve Yaşam Tarzı

• Hipertansiyonun sıkı kontrolü (<130/80 mmHg, SPRINT verisi ile <120 mmHg seçili hastada)
• Koroner arter hastalığı risk faktörlerinin (LDL, sigara, diyabet) yönetimi
• Diyabet ve obezitenin kontrolü; SGLT2 inhibitörü tercih edilmesi
• Sigara ve aşırı alkolden kaçınma (haftada <14 ünite kadın, <21 ünite erkek)
• Düzenli aerobik egzersiz (haftada en az 150 dk orta yoğunluk) ve kilo kontrolü
• Tuzdan fakir, Akdeniz tipi dengeli beslenme
• Kalp kapak hastalıklarının zamanında cerrahi/perkütan tedavisi
• Kardiyotoksik ilaç (antrasiklin, trastuzumab) alanlarda düzenli EKO ve troponin takibi
• Atriyal fibrilasyonda ritim/hız kontrolü ve antikoagülasyon (CHA2DS2-VASc)
• Obstrüktif uyku apnesinin taranması ve CPAP tedavisi

İlgili Branşta Doktorlar

Kardiyoloji alanında öne çıkan hekimler. Tüm hekimlerin tam listesi için branş sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Kaynaklar